News | Show all
17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de discussie rond de Biertempel en haar betekenis voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Architectuur is oorlog

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 06/11/2008

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

Architecten hebben nog steeds moeite om het nut en voordeel van architectuur binnen politieke processen in het openbaar te bespreken – ook al is dat voor de buitenwereld zonneklaar. In de tentoonstelling Decolonizing architecture in Bozar (Brussel) gaat het trio architectuuronderzoekers Sandi Hilal, Alessandro Petti en Eyal Weizman nog een stap verder als ze strategische rol van architectuur bewijzen binnen een alledaagse militaire strijd.

Zoals iedereen wel weet – en in het tentoongestelde materiaal en interviews nogmaals duidelijk wordt gemaakt – vormen de Joodse nederzettingen in de Palestijnse gebieden onderdeel van een uitgekiende ‘civiele bezetting’. Helemaal interessant wordt het als blijkt dat het architectuurontwerp tot in de kleinste details – zichtlijnen, stoepaanleg, hellingsgraad van het dak, kleurkeuze van de dakbedekking en ga zo maar door – bepaald zijn door koloniale overwegingen en strategisch onderdeel vormen van militaire strijd.
Het bijzondere van het project Decolonizing architecture is evenwel dat het niet pleit voor een depolitisering van de architectuur, zoals de titel eventueel suggereert. Het project claimt geen eigen disciplinaire autonomie (in het vrij bepalen van de ruimtebeleving of materiaalgebruik), evenmin pleit het voor een humanitair gebruik van architectuur (het voorzien van alternatieve huisvesting in vluchtelingenkampen), laat staan voor het produceren van architecturale gebaren (een visionair plan die de toestand van het kamp sublimeert). Integendeel, de onderzoekers lijken de resultaten van hun onderzoek volledig te onderkennen om vervolgens de strategische rol van architectuur in het strijdtoneel uit te spelen tegen de kolonisatie van Palestina.

Decolonizing Architecture lanceert ontwerpvoorstellen voor het hergebruik van de nederzettingen van de Joodse kolonisten na een eventuele terugtrekking. Dat de voorstellen in de programmabrochure worden aangekondigd als een “handleiding voor dekolonisatie” toont de welgemeende, praktische inzet: de ontwerpvoorstellen zijn stuk voor stuk pijnlijk haalbare scenario’s die ingebed zijn in fundamenteel onderzoek en werden opgesteld in samenspraak met lokale gemeenschappen en betrokken partijen.

Op de druk bezochte conferentie die ter gelegenheid van de expositie werd gehouden, benadrukte Sandi Hilal de grote symbolische betekenis van deze collectieve ontwerpactie voor de Palestijnse bevolking. Neen, het opstellen van scenario’s voor het hergebruik van Israëlische nederzettingen en andere militaire infrastructuur maakt niet onmiddellijk een einde aan de Israëlische bezetting en verzacht geen leed. Wel stelt het project de Palestijnse gemeenschap voor het eerst in staat om “het recht op te eisen zelf te plannen en dus zelf na te denken over de eigen toekomst”, en dit niet langer over te laten aan de bezetter of de internationale gemeenschap. Decolonizing Architecture krijgt hierdoor ook een bijzonder groot projectief gehalte: met de ontwerpen bereidt de Palestijnse gemeenschap zich inmiddels voor op een eventuele evacuatie van de nederzettingen en kan het voorkomen dat zoveel nuttige infrastructuur en vloeroppervlakte ofwel afgebroken wordt (zoals eerder in de Gazastrook gebeurde) ofwel opportunistisch ingepalmd wordt voor individueel genot (zoals in Irak).

Eyal Weizman plaatste het onderzoeksproject in perspectief door de aanwezigen te confronteren met het dilemma dat elk verzet tegen de Israëlische bezetting vroeg of laat onder ogen moet zien. Elke koloniale macht, zo stelde Weizman, is namelijk verplicht om naast een uitgebreid programma van controle en overheersing ook te werken aan de humanisering en pacificering van de instabiele situatie die ze creëert. De koloniale heerser – in dit geval de Israëlische bezetter – mag hiermee dan wel tegen haar directe belangen ingaan, zonder (gedeeltelijke) pacificatie dreigt het verzet te escaleren en niet langer te controleren. Opdat het publiek de crux niet zou missen verwees Weizman subtiel naar de Belgische geschiedenis in Kongo waar een uiterst wrede kolonisatie gepaard ging met een uitgebreid modernisatieprogramma met o.a. de uitbouw van onderwijsvoorzieningen. (De Nederlandse lezer zal naast de slavenhandel ongetwijfeld ook heilzame aspecten herinneren van de vaderlandse VOC episode.) Omgekeerd betekent deze logica dat het verdedigen van mensenrechten van de Palestijnse vluchtelingen of ook het opzetten van voedseltransporten de koloniale greep versterkt. Weizman citeerde hierbij een Israëlisch generaal die stelde dat de humanitaire acties van de internationale gemeenschap allerminst voelde als een ‘dolk in de rug’ van het leger, maar juist noodzakelijk zijn voor hun macht. Dit alles maakt een interventie in een koloniaal conflict uitermate gevoelig en dwingt tot het nemen van bewuste keuzes.

De meest problematische inbreng kwam van Alessandro Petti die vanuit de Israëlische nederzettingenpolitiek drie ruimtelijke configuraties van een meer algemene stedelijke theorie opstelde. Meer bepaald: fragmentatie (het Palestijnse grondgebied is een ‘archipel van enclaves’ met onduidelijke grenzen en verschillende soevereine machten), verbinding (streng bewaakte snelwegen stellen Joodse kolonisten in staat om ongestoord grenzen, muren en enclaves te doorkruisen) en opschorting (het kamp als de plaats waar het individu ontheven wordt van zijn burgerlijke rechten). Niet alleen zijn de voorbeelden waarmee hij de algemene geldigheid van deze logica’s documenteerde (offshore beach resorts in Dubai, gated communities in Westerse metropolen, beveiligde overheidszones in Bagdad, etc.) bijzonder triviaal, vooral de conclusie was tenenkrullend: al deze voorbeelden tonen hoe angst en veiligheid dé bepalende elementen zijn van het stedelijke denken en handelen in de 21ste eeuw – hiermee expliciet en gretig inspelend op het oeuvre van moderator Lieven De Cauter over capsulaire stedenbouw. Met dergelijke conclusie ondermijnde Petti onbewust – en ongetwijfeld met de beste bedoelingen – de politieke lezing die zijn collega’s voor de dag brachten door nu plots de architectuur van de Israëlische nederzettingen neer te zetten als een psychologisch symptoom eerder dan een militaire veroveringstrategie. Bovendien ontneemt Petti de Palestijnse situatie van elke specificiteit: alsof het Israëlisch-Palestijnse conflict haar oorzaak vindt in een universele mentale communicatiestoornis die je ook terugvindt in irrationele onveiligheidsgevoelens van té rijke mensen of machthebbers die niet graag gestoord worden in hun activiteiten.

Het is precies dergelijk oorlogsexotisme – een bijzondere vorm van oriëntalisme – dat in de interventies van Helal en Weizman werd vermeden door niet alleen een genuanceerde lezing te geven over het Israëlisch-Palestijnse stedelijke landschap, maar ook de Joodse kolonisten met gelijke munt terug te betalen door architectuur in te zetten als ultiem strijdwapen. Het is in Brussel dat Elia Zenghelis ooit de profetische woorden declareerde: "architecture is topdown or it is not architecture". Tot alle architecten die het nog niet begrepen hebben, zegt deze tentoonstelling: ‘architectuur is oorlog of het is geen architectuur.’ Als dan toch een vergelijking moet gemaakt worden, lijkt het meer gepast dat architecten eens in eigen boezem kijken en de rol van hun schitterende architecturale producten overdenken binnen de sociale herovering van onze steden – het is misschien een minder exotische link met de architectuur van Joodse kolonisten, maar des te werkelijker.

References

Het symposium Decolonizing architecture vond plaats op 31 oktober in Bozar (Brussel).

De expositie Decolonizing architecture. De toekomst van bezette architectuur is nog tot 4 januari te zien in Bozar, Ravensteinstraat 23, Brussel.

website Decolonizing