News | Show all
03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good zorgarchitectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Afspraak in het bos

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 14/09/2016

author: BAVO

source: Psyche

status: article

Download PDF

Veel psychiatrische klinieken hebben een landelijke ligging. Het getuigt van een tijd waarin ruimtelijke segregatie noodzakelijk gedacht werd voor goede geestelijke gezondheidszorg. De vraag is hoe de afgelegen locaties verzoend kunnen worden met de ambitie vandaag om psychiatrie deel te maken van het alledaagse leven.

In psychiatrisch centrum Caritas zorgt een bosrijke omgeving voor ruimtelijke segregatie. Er is het zogenaamde Bos aan de E40, het nabij gelegen moerassige bos Den Vurtzak en het bos aan de weide grenzend aan de Caritasstraat. Het bos is de plaats waar het welgeordende universum van de kliniek – met haar afgelijnde paviljoenen en gemillimeterd gazon – overgaat in natuur.

Het bos lijkt vandaag aan institutionele aandacht te ontsnappen. In werkgroepen met artsen, directie, personeel én patiënten komt het bos vooral ter sprake als onmisbare buffer naar het continu razende geluid van de E40. Het bosbeheer is extensief en overgelaten aan de natuurelementen. Een enkeling gebruikt het bos om een wandelingetje te maken.

Als we dieper ingaan op de functie van het bos, komt een rijke ruimtebeleving naar boven. Het bos blijkt méér dan louter decor van het psychiatrisch gebeuren. De werkgroepen benoemen tal van informele activiteiten:

− Ervaren van de seizoenen

− Zintuiglijke beleving (zien, horen, ruiken, voelen, ...)

− Plaats om te dolen

− Ontmoeten van ander leven (natuur, dieren, ...)

− Roepen in de natuur en praten met de natuur

− Met stokken op bomen slaan

− Uitkijken op de autosnelweg en de jachtige wereld

− Plaats voor (heimelijke) ontmoeting

− ...

Het bos als plaats van afzondering is niet nieuw. Het is een terugkerend thema in de romantische kunst. In Le déjeuner sur l’herbe(1862) van Édouard Manet verschijnt het bos als de plaats waar het individu zich terug trekt van het hectische leven in de industriële stad. In dezelfde tijdsgeest vormt het bos de buffer die de psychiatrische patiënt separeert en beschermt tegen de kwalijke invloeden van de stad.

Het informele gebruik van het bos in Caritas duidt op nog iets meer. Het bos is de plaats om tijdelijk te ontsnappen uit het ziekenhuisuniversum. Ook deze functie van het bos is niet nieuw, maar lijkt in vergetelheid geraakt. De historische foto’s uit de archieven van PC Caritas tonen hoe het bos aangelegd werd ten tijde van de bouw van het ziekenhuis – de bomen zijn relatief jong. We zien een inrichting van het bos met o.a. trapjes, zitbanken, kappelletjes, dreven, wandelpaden en nog meer.

De werkgroepen formuleerden hiermee twee ruimtelijke scenario’s voor een update van het bos.

1) In het activiteitenplandoorkruisen verschillende parcours (wandel-, fiets- en mountainbikeparcours) het bos. Een aantal knooppunten op het plan zijn het actief bos met een touwenparcours en avontuurpark. Deze activiteiten staan in relatie met de activiteitenzone die uitgebouwd wordt rond het voormalige Sint-Jozefgebouw centraal op de campus.

2) In het rustplan worden een aantal rustplekken rond het psychiatrisch centrum met elkaar verbonden door een wandelpad. In het bos worden verschillende plekken in het bos ingericht zoals een omsloten ruimte voor time-out, een bosatelier voor kunst of muziek, een bosvijver, een dierenweide, etc.

Een symbool voor het verleden van afzondering en taboe functioneert zo als unieke kwaliteit van het psychiatrisch centrum van de toekomst. Het bos is de noodzakelijke marge die het psychiatrische centrum laat functioneren als attractiepool voor externen (niet-patiënten) en aanknoopt met reguliere recreatieve netwerken.

De uitdaging is om het bos terug toegankelijk te maken zonder het een directe zorgfunctie toe te schrijven (het bos moet geen onderdeel worden van het therapeutisch milieu) en zonder het al te veel te regelen (het bos moet vrijplaats blijven).

References

Artikel gepubliceerd in Psyche, jaargang 28 (3), een uitgave van VVGG