News | Show all
05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Werk omvat het hele leven

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 23/03/2014

author: BAVO

source: Psyche

status: article

Download PDF

Werkhuis MIN werpt een licht op de functie van architectuur binnen de professionalisering van de  beschutte werkplaatsen. Veelal charitatieve initiatieven werden in het laatste decennium opgenomen in een markt voor sociaal ondernemen. Zo ontstond Werkhuis MIN in 1959 in de schoot van de Bond Zonder Naam als een sociale organisatie met een beperkte tewerkstelling. Vandaag benoemt het zichzelf als een volwaardig verpakkingsbedrijf met een groot sociaal engagement.

De inversie van de termen laat zich merken. Terwijl Werkhuis MIN vandaag verpakkings- en verzendingswerk verricht voor meer dan 64 klanten, enclavewerking voorziet binnen externe bedrijven en in concurrentie staat met lage loonlanden, kende het in haar beginperiode eigenlijk nauwelijks of geen ‘klanten’. Indertijd werd weliswaar werk overgenomen van een naburig bedrijf (het huidige Massart-Navarre NV) maar de tewerkstelling voor ex-gedetineerden werd vooral gecreëerd in de verwerking van het alom bekende drukwerk van spreuken, postkaarten en dergelijke meer.

De inzet van het verpakkingsbedrijf voor mensen in nood blijft dezelfde – mits de opvallende wijziging in focus van charitatief werk naar (sociaal)economische doelmatigheid. De innige link met Bond Zonder Naam is verdwenen. Vandaag gaat het om het idee dat mensen met beperking bijzondere talenten hebben, bijvoorbeeld in het uitvoeren van repetitieve en precieze handelingen. De optelsom van de autonome handelingen vormt en verzet wel degelijk zinvolle arbeid.

Binnen het aanbod van beschutte werkplaatsen richt Werkhuis MIN zich op de onderste trede. Het gaat dan om tewerkstelling voor ex-gedetineerden, ex-geïnterneerden en mensen met een mentale beperking. Werkhuis MIN integreert hiermee zogenaamde doelgroepwerknemers in het arbeidscircuit en sluit zo aan op het zorgaanbod in o.a. het nabijgelegen forensisch verzorgingstehuis Hotel MIN en het psychiatrisch ziekenhuis Stuivenberg.

De specifieke doelgroep zorgt voor veel verloop van werknemers in de eerste maanden van tewerkstelling. Werknemers die niet aarden vallen terug op de arbeidszorg, terwijl andere doorstromen naar een meer gepaste werksituatie of zelfs de reguliere arbeidsmarkt. Op langere termijn ontstaat wel degelijk een vaste kern van werknemers.

De omslag  in denken bij Werkhuis MIN is nauw verbonden met een fysieke metamorfose. In 2004 werd het werkhuis grondig gemoderniseerd naar ontwerp van META Architectuurbureau. De oude kroonkurkenfabriek op de hoek van de Merksemsesteenweg en Van Cortbeemdelei in Deurne was erg gesloten en onaangepast op het eigentijdse arbeidscomfort en veiligheidsvoorwaarden. Ten tijde van de charitatieve werking was de ‘bedrijfshuisvesting’ niet de eerste bezorgdheid en ook financieel minder evident.

Het ontwerp introduceerde licht en lucht in het donkere fabrieksgebouw door op alle verdiepingen de tussenmuren te slopen. Op de gelijkvloers bevindt zich het magazijn, de leveranciersingang en de fietsberging. De eerste en tweede verdieping werden ingericht als open werkvloer – met op de eerste verdieping het machinale werk en op de tweede verdieping het handwerk.

De bovenste verdieping werd ingedeeld in burelen, vergaderzaal, kleedkamers en cafetaria. Het interne overzicht blijft behouden door glazen scheidingswanden. Kleurige gordijnen verzekeren discretie in de burelen en vergaderzalen. Een vloerverhoging van 30 cm maakt het uitzicht op de stad Antwerpen mogelijk doorheen de oude fabrieksvensters.

De felle kleuren van de gordijnen corresponderen met een kunstinterventie van Perry Roberts. Hij voorzag op elke werkvloer een contrasterende kleur en aan de wand een overmaatse cijfer-aanduiding. De kunstinterventie zorgt nogal uitdrukkelijk voor een differentiatie en herkenning van de werkvloeren als de rode, blauwe, oranje of groene vloer.

Het bijgebouw in de Van Cortbeemdelei werd gesloopt en volledig herbouwd. Het volume biedt via trap en lift toegang tot de verschillende werkvloeren en het dak waarop twee petanque-banen aangelegd werden. Aan de straat vormt de grijze gevelbekleding voor een eigentijdse representatie van het bedrijf – wat uiteraard ten goede van de public relations.

Opvallend is dat de directie vooral de toegenomen trots onder werknemers waardeert. Een activeringsbeleid van zogenaamde zwakke werknemers is immers onmogelijk zonder het aanbieden van een werkplek die hen stimuleert om ook daadwerkelijk naar buiten te komen. De open werkvloeren willen een plaats bieden voor individuele ontplooiing (recht op werk) én gemeenschapsvorming (het bedrijf zorgt voor de sociale houvast en controle waar het veel werknemers aan ontbreekt in de individuele leefsfeer).

Ook de diverse buitenterrassen komen ten goede van de gemeenschappelijke sfeer. De architecten beargumenteren de terrassen omwille van de interessante getrapte vorm van het gebouw. (Een bedrijfspand is gebruikelijk een gesloten doos.) Voor de interne werking is de extra ademruimte vooral goed als afgebakende zone voor spontane ontmoeting – uiteraard ook als rookzone.

De gemeenschapsvorming wordt tenslotte versterkt door blootstelling aan buurtbewoners. De functionele scheiding tussen het nieuwe toegangsportaal en de werkvloeren maakt het mogelijk om ruimte (vergaderzaal, cafetaria en/of petanque-banen) ter beschikking te stellen aan buurtorganisaties. Op die manier worden de werknemers bekend gemaakt en opgenomen in nieuwe sociale netwerken.

 

References
Artikel gepubliceerd in Psyche, jaargang 26 (1), maart 2014, uitgave van VVGG