News | Show all
18/12/2017

Dood van een dienstverlener

Column over het bouwen als olifant in de kamer van de architectuurcultuur.

17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Psychiatric care with a view


Hans Verstuyft architects carried out the conversion and extension of the Psychiatric Department (PAAZ) at the Imelda Hospital in Bonheiden, a leading regional care institution with 1,500 staff and 160 doctors. The Psychiatric Department offers admission to a non-closed environment on a free-will basis and is housed in a corridor one hundred metres long somewhere at the back of this immense hospital complex. A distinctive feature of this corridor is that it only has rooms on one side, facing south and looking out over the garden and a wood. The corridor is a remnant of a former sanatorium run by the nuns of the Convent of Bethlehem that was founded in 1933. The original sun terrace on the roof has since been converted into an extra storey where the Maternity Department is now housed. The growth of the hospital over the years means that from the main entrance the Psychiatric Department now has to be reached via a chaotic tangle of added wings.

The renewal of the Psychiatric Department comprises the renovation of the corridor and its extension by means of a transverse wing. The old sanatorium corridor provides access to twenty single rooms and is awash with light from the high windows. The new wing contains rooms for two patients (on the garden side), doctors’ consulting rooms and activity rooms. The transverse extension does have a central corridor 2.4 metres wide with rooms on both sides, which makes it dark. But extra light and views are ingeniously introduced by leaving open spaces for patios where rooms might have been and also by making the new building distinct from the original one. The façade is striking for its finish in grey-painted brick and the façade structure in concrete columns that stands in front of it, and this gives the Psychiatric Department a distinctive colour and pattern within the existing hospital complex.

The architect had three different results in mind for the cross-shaped arrangement of the department. Firstly, the interruption of the old sanatorium corridor was meant to give the department spatial cohesion. The intersection of the renovated corridor and the new transverse wing provides a suitable place for reception, meeting and monitoring. At the same time, the change allows the old corridor to act as the backbone of the department to which various service areas are attached. In this way the Psychiatric Department becomes a fully-fledged department in the spatial sense too, distinguishing itself from the rest of the broader hospital complex, something that is accentuated by the treatment of the façade.

Secondly, the (architectural) intervention is intended to enable the department to make full use of the peaceful green location on the edge of the hospital complex. With its patios and vistas, the design arranges for the maximum connection between interior and exterior. The impact of the building volume is also very cleverly and almost inconspicuously reduced by means of its diminishing height. While on the north side the transverse wing has two storeys (the uppermost containing an extension of the Maternity Department), on the garden side it is limited to just the ground floor. In this way, the harmony of the parklike surroundings (mainly on the south side) contributes to the therapeutic value of the building.

The third effect aimed for is the residential character of the department, both internally and externally. Again unlike what one usually finds in designs for hospitals, it is very important for a psychiatric department that the architectural design responds to the patients’ state of mind. The staff do not wear hospital uniforms, and in the same way the architectural design is intended as far as possible not to evoke any clinical, functional and coercive atmosphere. The design evokes the desired domestic atmosphere by installing open sitting rooms and meeting rooms at visible central locations. In a minimal way, the colourful treatment of the walls also makes a contribution to the receptive atmosphere of the department. The concrete façade structure in front of the outer walls gives the rooms a serene cell-like character by framing the view of the wood and preventing people from looking in. Lastly, the extending orange sunshade enhances the residential feel of the department and also guarantees that the view out is also possible when it is open.

It is not only the patients, but also the department itself that benefits from the well-considered architectural and spatial design. The contentment of the patients leads to higher occupancy, which is handy in financial terms. But the care staff themselves also gain from much more effective monitoring of the department because of the improved overview. The new entrance in the northern transverse wing makes access to the department easier for both staff and emergency services, which is good for the proper functioning of the isolation cells and the Maternity Department on the upper floor. Lastly, the load-bearing façade and corridor structure means the department can also be freely defined and can in future easily be reorganised. The old entrance to the corridor, reduced to a side entrance in the design, remarkably continues to function as a main entrance for patients and visitors. This shows that the department’s own architectural and spatial identity remains only a small part of the eclectic whole of the hospital complex, which today remains in constant growth and mutation.

The architect of course has little impact on the overall incoherence of the hospital complex. The technical department itself indicates that this means complete demolition and new building will in time be inevitable. But it is striking that Hans Verstuyft architects were originally contracted — by the mediation of a portfolio presentation by the Flemish Government Architect — as the new in-house architect. The range of assignments ranged much wider than just the Psychiatric Department and included the Pediatrics Department, the restaurant, cafeteria and quiet room, and offices for the board of directors and management. This broad brief presented the possibility of a clean architectural sweep and of converting several departments on the basis of a single all-embracing vision, what the architect calls a growth model. In the course of the design process, however, the brief was restricted to this one department and a number of smaller changes (e.g. the conversion of the chapel into a room for seminars).

However, the alarming lack of any growth model covering the whole campus detracts from the architectural quality introduced in the Psychiatric Department. In the course of the conversion, for example, the temporary Surgery 5 wing was erected overnight on the boundary of the grounds and the wood. By basing it on a steel construction with prefab façade panels in which windows were cut out after installation, the production time was limited to barely three months of working day and night. This quick fix turned out to be necessary so as not to lose the subsidy allotted by the VIPA. The new temporary wing, which in principle must be demolished again after ten years, now forms the new horizon for the Psychiatry Department. In the light of this ad hoc spatial arrangement and disposable architecture it seems more necessary than ever to make an architectural and spatial masterplan part of the compulsory strategic care plan (ZSP). Though a commitment is needed from the Flemish Government Architect that extends further than the supervision of the choice of architect, and also covers the strict follow-up of the design process.