News | Show all
17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

An integrated psychiatric care campus

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 13/09/2013

author: BAVO

source: Psyche

status: article


In 2006, PZ Sint-Norbertus psychiatric hospital, part of Emmaüs npo, compiled a spatial master-plan for the campus on its own initiative – a document drawn up by the engineer-architects Marc Hendrickx and Ramon Kenis. This document defines the opportunities for spatial development on the campus, both in terms of internal organisation and integration into the immediate surroundings. This set out the guidelines for the upgrading of its grounds. Now, with the master-plan, the institution is able to gear its building specifications to the existing spatial qualities (lakes, green zones, driveway, etc.) and other factors in the surroundings (village centre, station, access road, etc.).

This master-plan gives PZ Sint-Norbertus a unique position in the care landscape in Flanders and in psychiatry in particular. Even though the master-plan is modest in its ambitions, it is nevertheless a pioneering document in a sector that has a considerable effect on the environment we live in. The Sint-Norbertus campus occupies a large area of Duffel that is bounded by Spoorwegstraat, Stationsstraat and Rooienberg and stretches from the station to the church. Furthermore, programmes that involve a great deal of urban activity are concentrated on the psychiatric hospital site. This complexity is now for the first time being analysed and structured on the basis of a spatial master-plan.

Luc Pelgrims, the Technical Director at PZ Sint-Norbertus, describes the document as a ‘backbone’ that can be referred to in decision-making processes. It enables the institution to include the work of the whole campus when decisions have to be made about individual building plans. The present spatial quality of the campus, sometimes rather shameful, is after all not so much the consequence of the primacy of care strategy considerations in the design (which could be justified); the problem is, rather, that the decision-making process is oriented entirely towards care needs. In no way was the spatial location of the care project taken into account. This meant that the spatial quality was invariably compromised by urgent needs and chance circumstances.

On top of this, the contract allocation procedure has not been at all transparent for architects, even though it is precisely their initiatives that were so important in the achievement of spatial quality. By means of the master-plan, the hospital’s technical department enhanced its share in the spatial quality of the individual building projects. The master-plan is an instrument by which to establish a previously nonexistent discourse on the experiential and visual value of the campus in relation to the overall vision of the normalisation of psychiatric care.

The master-plan analyses and structures the spatial organisation of this psychiatric institution so that it does the greatest justice to the vision of care. We can summarise it in two major elements.
In the first place, PZ Sint-Norbertus arose out of a former monastery site. The psychiatric institution was accessible only via the monastery – a wall, literally as high as several houses, which isolated the institution from its urban surroundings. This also meant that the institution grew out of the monastery, which can be seen in the dense building in the monastery’s back garden. The monastery’s regulatory function has now been taken over by the reception and administrative building in Stationsstraat. This introduced a new circulation pattern that is at odds with the historical buildings and, moreover, was never logically geared to buildings added later.

Secondly, in the course of time PZ Sint-Norbertus has developed into a hospital environment for psychiatric treatment. The clinical function ultimately also determined the auxiliary programmes that are now housed on the campus, such as the general hospital with its nursing school, the housing for the elderly and the municipal museum of nursing and local history (in the old mansion). The secondary school is the exception to this. The programme of the hospital also resulted in a typology where each building has a single central front door serving 150 beds. This mono-functional and also collective approach to psychiatric care no longer matches current concepts. These days, PZ Sint-Norbertus aims for short admissions to the institution coupled with long-term care outside it. This care is provided in Psychiatric Care Homes and sheltered accommodation in the proximity of the campus.

So the spatial master-plan breaks down the isolation of PZ Sint-Norbertus in Duffel and puts it on the map as a fully-engaged part of the town. To this end the master-plan defines two axes (N-S and E-W) that ensure a connection with the surroundings and make the site easily traversable for everyone. These axes draw the life of the town into the campus in several ways, for example by providing a short cut for cyclists, a place to hang around for youngsters, a park for walkers and for visitors who come specifically for the art. In this way the campus becomes much more of an integrated environment for living – though it is closed to traffic at night – instead of a desolate care campus that alienates its users from ordinary life. A well-considered spatial order thereby forms the key to an inverse socialisation of mental health care.

An additional way of developing a valuable environment for living is the choice of a new spatial housing model based on the archetype of the Flemish house: the detached house in a rural area. In this model, a maximum of ten patients live together in a home with individual rooms and communal front and back gardens, while the traditional back extensions (garages, garden sheds and workshops) are newly conceived as a therapy room. This choice clearly breaks with the traditional collective amenities in favour of an almost family-like housing situation.

This simulates a more normal residential setting where there is a clear and immediate boundary between the private home and the communal space. This also means that the therapy area is outside the home – except for the closed wards – and patients are thereby prompted to engage in mutual social intercourse. With these principles of spatial organisation, PZ Sint-Norbertus thus also follows its own socio-therapeutic model. The cohabitation of the patients is seen as a full part of the therapy. For the same reason PZ Sint-Norbertus prefers not to provide different types of housing related to different disorders.

In combination with the exceptional works of art created on the campus, its well-considered spatial order contributes to its experiential value for its users. At least as important is also the contribution this all makes to the general image of mental health care in society.

References

Published in Psyche 23 (4), December 2011, quarterly magazine of VVGG