News | Show all
05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Vijf toekomstscenario’s voor psychiatrisch erfgoed

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 09/08/2013

author: BAVO

source: Psyche

status: article


Een gefaseerde ontwikkeling van Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus in Bierbeek staat op stapel. Het beroep op de Open Oproep van de Vlaams Bouwmeester toont de ambitie van de Broeders van Liefde.
In de Open Oproep wordt eerst en vooral werk gemaakt van een projectdefinitie. Hiermee communiceert de opdrachtgever de uitdagingen en verwachtingen die aan de basis liggen van de concrete ontwerpopgave. Vervolgens worden vijf ontwerpteams uitverkozen die met elkaar in concurrentie gaan. De ontwerpen zijn suggestief en dienen om de opvattingen, intenties en procesbereidheid van de ontwerpers af te toetsen.
Wat volgt, is een beschrijving van de opdracht en ontwerpvoorstellen. Het werpt een interessant licht op de waarde van een aanbestedingsprocedure in de visievorming rond de toekomst van psychiatrisch erfgoed. De uiteindelijke gunning is hiervoor minder relevant. Ook laten we de selectie van de kandidaten gemakshalve buiten beschouwing.
Opdracht
De opdracht is een gefaseerde ontwikkelingsvisie voor Sint-Kamillus en het ontwerp van de twee eerste fasen ervan: een zorgeenheid voor de Doelgroep Algemene Psychiatrie (DAP) en voor de Doelgroep Psycho-pedagogische Psychiatrie (DPP). DAP telt 60 bedden verdeeld over twee leefeenheden, met in beide een open en gesloten regime. DPP telt 40 bedden verdeeld over vier leefeenheden, met zowel bedden intensieve behandeling als observatiebedden in een open en gesloten omgeving.
De bestaande infrastructuur dateert uit 1932 en vraagt een dringende modernisatie. De opdrachtgever vraagt een zorgomgeving met een herkenbare structuur, positief imago en veilige afbakening. In de achtergrond hiervan speelt de uitbouw van gespecialiseerde centra voor intensieve behandeling binnen uitgebreide zorgnetwerken. Een bijkomende uitdaging ligt in de erkenning van het centrale gebouwencomplex op de Krijkelberg tot onroerend erfgoed.
Voorstel A

Atelier Kempe Thill ontwerpt een modulair systeem. Een leefeenheid van 16 bedden is de bouwsteen voor een zorgeenheid. De bouwstenen worden geschakeld rond een centrale kern met o.a. verplegingspost. Afhankelijk van het programma ontstaan diverse vormen. De kamers worden geschakeld rond de gemeenschappelijke leefruimte en kleine binnentuin. Glazen wanden geven de gang een belevingswaarde en maken de leefeenheid in één oogopslag zichtbaar vanuit de centrale kern.
Het masterplan voorziet zes zorgeenheden op twee assen parallel aan de centrale, historische as. De nieuwe paviljoenen worden georganiseerd op één bouwlaag en krijgen groendaken. Op die manier ontstaat een groene buffer met zorgfuncties tussen de formele, historische architectuur (voorbehouden voor administratie) en het open landschap rondom. Het terrein is opgevat als een voetgangersgebied. De parking en sporthal liggen aan de toegang van het terrein.

Voorstel B

Het ontwerp van SNCDA combineert geometrische figuren met een grillige interne ruimteverdeling. Rond elke binnentuin ontstaat een open, poreuze leefruimte met directe toegang tot individuele kamers. De vele restruimte biedt in de vorm van zithoek en terras plaats voor ontmoeting en ontspanning. De praktijklokalen liggen binnen een vierkante rondgang aan de ingang van het complex. Het middelpunt van de cirkel functioneert als knooppunt tussen de twee sferen. Op deze plaats ligt de verplegingspost.
Het masterplan tekent twee assen haaks op de centrale as met historische gebouwen. De laterale assen worden beplant met streekeigen beplanting en benut als dierenweide. De groene ruimte legt visuele relaties tussen de verschillende delen van de campus. De laterale assen vormen tegelijk de ontwikkelingslijnen van het psychiatrische centrum. De paviljoenen worden geschikt in de oksels van de onderste kruising ter hoogte van de kapel.

Voorstel C
noA-architecten ontwerpt een acht-vormig paviljoen dat alzijdig toegankelijk is. Verspringende volumes zorgen voor de herkenbaarheid van de leefeenheden. De hellende daken wekken de suggestie van normale woonsten. De interne circulatie gebeurt door centrale gangen. De therapielokalen en zitkamers worden gemengd met de individuele kamers. Betonnen gevelpanelen en koperen daken zorgen voor een waardige verschijning.
Het ontwerp wordt gebruikt als een universele typologie die herhaald wordt bij elke zorgeenheid. De verspringende volumes maakt het mogelijk om binnen een herkenbare structuur in te spelen op specifieke zorgbehoeften. Een slingerend netwerk van wandelpaden verbindt de paviljoenen en staat los van de verkeersinfrastructuur. Op die manier ontstaat een open landschapspark met verspreide paviljoenen die appelleren aan landelijke nederzettingen.

Voorstel D
Van Belle & Medina ontwerpt paviljoenen als complexe stedelijke structuren met huizen, straten, pleinen, tuinen, bomen en planten. De structuur wordt bekomen door de eenduidige typologie van een vierkanthoeve open te breken, onderdelen te verschuiven, extra uitsnijdingen te maken en de losse eindjes terug met elkaar te verbinden. Het resultaat is een schakeling van L-vormige eenheden rond een galerij met centrale binnentuin. Elke leefeenheid ligt georganiseerd rond een eigen binnentuin en krijgt een identiteit afhankelijk van de zorgbehoefte.
Het masterplan introduceert een nieuwe as die haaks staat op de historische gebouwen. De as wordt een groenzone met slingerende wandelpaden en flankerende paviljoenen. De hoogteverschillen in het terrein zorgen voor natuurlijke uitkijkpunten op het erfgoed, zoals de watertoren, en de landerijen rondom. In het hart van de campus ontstaat zo een landschapspark dat uitkijkt op de landerijen, het erfgoed en de zorgeenheden rondom. De kapel komt in het midden te staan en functioneert als kruispunt van de nieuwe campus.

Voorstel E

Het ontwerp van Stéphane Beel Architecten vat de zorgbehoefte en leefwereld van patiënten in een rechthoekig ordeningssysteem. In het hart van de zorgeenheid ligt een functionele kern met o.a. praktijklokalen, burelen en bezoekersruimte. Er rond liggen vier leefeenheden die georganiseerd worden vanuit een patio. Elke leefeenheid biedt eerst toegang tot de salon en eetplaats en vervolgens tot een reeks individuele kamers. Aansluitend bij de salons bevindt zich één verplegingspost met overzicht over twee leefeenheden.

 

Het masterplan definieert twee bebouwingsstroken parallel aan de bestaande hoofdas. In de stroken worden de nieuwe paviljoenen lineair geschakeld binnen eenzelfde bandbreedte. De paviljoenen worden opgevat als aanlegsteigers op een ringweg rondom de historische kern van het psychiatrisch centrum. De omgeving van de paviljoenen wordt opgevat als landschapspark met een netwerk van wandelpaden dat aansluit op de diverse toegangen.