News | Show all
05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Ongevraagd architecturaal advies at your service!

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 24/02/2012

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

 

Op dinsdag 17 januari liep het NAi vol voor een showcase van de eerste lichting projecten uit de koker van de Studio for Unsolicited Architecture. Tegen de achtergrond van de aanhoudende crisis in architectenland, trokken drie ontwerpteams alle registers open om partijen te verleiden met hen in zee te gaan en hun voorstellen te realiseren.

De Studio for Unsolicited Architecture vormt de nationale tegenhanger van het befaamde Matchmaking project, waarbij het NAi rond concrete, urgente architecturale opgaven Nederlandse ontwerptalenten koppelt aan ontwerptalenten in opkomende economische grootmachten (China, India, Brazilië). Gezien het aanhoudende economische zware weer is een dergelijk programma ook op Nederlandse bodem meer dan welkom. De koudwatervrees van private en publieke partijen in deze onzekere tijden noodzaakt een meer pro-actieve en assertieve aanpak van architecten. Met de Studio for Unsolicited Architecture wil het NAi partijen tot investeren verleiden door ontwerpers concrete architecturale voorstellen te laten doen voor specifieke, ruimtelijke opgaven. Men spreekt hierbij ook wel van het leveren van ongevraagd advies: architecten die, zonder daarvoor ingehuurd te zijn, een advies of aanbod doen aan partijen.

Deze strategie past uiteraard binnen de meer projectieve aanpak van het NAi om niet enkel ruimtelijke vraagstukken op de agenda plaatsen, maar vooral ook om te demonstreren hoe concrete architecturale interventies verschil kunnen maken in de echte wereld. Directeur Ole Bouman spreekt in dit verband van een dienst die het NAi verleent: het voorrekenen van de baten van een bepaalde architecturale interventie aan publieke en andere partijen als potentiële opdrachtgevers. In het geval van de Studio for Unsollicited Architecture worden deze voorrijkosten afgedekt door het NAi, het nu niet meer bestaande Fonds BKVB en het Ministerie van Infrastructuur & Milieu.

De dienstbare, constructieve houding van het NAi is verfrissend, zeker tegen de achtergrond van bijvoorbeeld de Occupybeweging of Indignados, die elke samenwerking met de gevestigde orde pertinent afwijzen. Bij de Studio for Unsollicited Architecture komt het er juist op aan om de krachten te bundelen met de traditionele partijen (de politiek, markt, middenstand, bewonersgroepen) en samen tot innovatieve oplossingen te komen. Het doel van de avond in het NAi was dus niet alleen om drie uitgewerkte projecten te showcasen aan het publiek, maar vooral om een aantal uitgenodigde actoren (wethouders, projectontwikkelaars, buurtverenigingen, et cetera) te verleiden om tot realisatie over te gaan, onder andere door het plechtig overhandigen van bidbooks.

Het eerste ontwerpteam, een samenwerking van temp.architecture en BNN, pitchte een nieuw operationeel model voor gebiedsontwikkeling. In een steeds onvoorspelbaar wordende wereld, zowel met betrekking tot maatschappelijke behoeftes als financieringsstromen, ontwikkelde dit team een planmodel dat vertrekt van een startbeeld of startsituatie, dat vervolgens voortdurend bijgesteld kan worden binnen een bandbreedte van mogelijke scenario’s. Zij plaatsten dit tegenover het dominante model van de eindbeeldplanning, dat een grote voorinvestering vergt alsook grote risico’s inhoudt. Voor het Zeeburgereiland in Amsterdam toonden zij hoe in dergelijke situaties met een onzeker draagvlak, tijdelijke projecten - zoals een circus, voetbalplein of camping - een effectief instrument zijn voor bijvoorbeeld place making. Dergelijke lichte projecten vergen slechts een kleine investering en tijdelijke bouwvergunning en, indien succesvol, kunnen zij de benodigde voorinvestering genereren voor een eerste fase van woningen. Bovendien kan hiermee uitgetest worden wat rendabel is op een plek. Dergelijke menging van experimentele, tijdelijke en meer doorsnee, permanente projectontwikkelingen accommodeert flexibele cashflows en nieuwe verdienmodellen met minder risico’s, aldus het team van temp.architecture en BNN.

Het tweede project, door Lilith Ronner van Hooijdonk en Conditonal design, richt zich op het activeren van de publieke ruimte in onze steden. Tegenover de erosie van de publieke ruimte, plaatsen zij het concept van de performatieve ruimte: een publieke ruimte die actie, beweging, betrokkenheid en spel uitlokt, alsook een relatie aangaat met de context. Dit is niet alleen belangrijk om de publieke ruimte opnieuw een plek te laten zijn waar een uitwisseling plaatsvindt tussen verschillende groepen, maar ook voor het trekken van bedrijven en vermogende burgers. Een eerste business case werd ontwikkeld voor de Strijp-S in Eindhoven op de voormalige Philipsterreinen. Deze voorziet in een pleinlandschap met een grid van hangende klokken waar gebruikers een compositie mee kunnen maken en zo als individu of groep met elkaar en de omgeving kunnen interageren. De tweede business case werd ontwikkeld voor het Schouwburgplein en Museumpark in Rotterdam. Op beide plekken wil men een soort gigantische krullen installeren die uit- en opgerold kunnen worden en hierdoor op allerhande manieren te gebruiken zijn.

De bureaus Shift en Paul Zuidgeest gingen aan de slag met het gebrek aan openbare sportparken in het centrum van Rotterdam, wat in schril contrast staat met Rotterdamse ambitie om naam te maken als sportstad van Nederland of zelfs Europa. Het concrete voorstel is om de Binnenrotte om te turnen van een typische on/off locatie  - die een groot deel van de week niet gebruikt wordt - in een metropolitaanse hotspot voor sport. Een mix van bewegende dakvelden, verborgen sportvloeren, sportgordijnen, flexibele LED sportbelijning, plug-in sportattributen, tribunes, clubhuizen en een 800 meter atletiekbaan rondom het plein, moeten het mogelijk maken dat het plein, naast de marktactiviteiten, ook geprogrammeerd kan worden met sport en cultuur. Met dit project speelt het team ook handig in op de plannen van de gemeente om het plein in 2014 te herinrichten, alsook het gezamenlijk bid van Amsterdam en Rotterdam voor de Olympische spelen in 2028.

Alhoewel alle uitgenodigde partijen enthousiast waren over de ongevraagde adviezen, vielen ze nu ook niet bepaald achterover van de voorstellen. Integendeel zelfs, nagenoeg alle genodigde gasten verkondigden dat zij zelf reeds met gelijksoortige ideeën en plannen bezig waren en zich vooral gesterkt voelden in de door hun reeds ingeslagen weg. In hoeverre dit strookt met de werkelijkheid of een poging was om het eigen gezicht te redden, was niet geheel duidelijk.

Een enkele keer werd een project handig gebruikt door partijen om een oude vete uit te vechten. Zo chargeerde een manager van het Bouwfonds een gebiedsmanager van de gemeente Amsterdam door deze laatste aan te duiden als belangrijkste obstakel voor het alternatieve model van gebiedsontwikkeling van temp.architecture en BNN. De overheid zou alles nog teveel willen vastleggen en zo de bevrediging van de woonwensen van zijn klanten in de weg staan. Terwijl het juist erop aankomt, aldus de Bouwfondsmanager, om mensen zover te krijgen dat zij in de rij gaan staan om geld uit te geven voor een buitengewoon huis - hij verwees hierbij naar de mensen die massaal in de rij gingen staan voor de iPhone. De gebiedsmanager van de gemeente Amsterdam verklaarde daarop zonder te verpinken dat de gemeente juist op dezelfde lijn zit als de ontwerpers en van het Zeeburgereiland een showcase wil maken van conventionele en experimentele ontwikkelingen. De gemeente zou ontwerpers ook juist uitdagen, in plaats van inperken. De waarheid zal wel ergens in het midden liggen.

Sommige projecten werden ook meteen aan een realiteitstoets onderworpen door de potentiële partners. Over het project aan de Binnenrotte, vroeg wethouder Van Huffelen (duurzaamheid, binnenstad en buitenruimte) zich af of de ontwerpers behalve met de aanwezige bewonersorganisatie Pro Groen ook met de minder veranderingsgezinde marktkramers gesproken hadden, en plaatsten twee betrokkenen bij de Strijp-S ontwikkeling ernstige vraagtekens bij het performatieve gebruik van klokken in de publieke ruimte met het oog op geluidsoverlast. Zelf zagen zij het project meer als een metafoor voor de vraagstelling hoe opnieuw politieke boodschappen te delen. Daar sta je dan mooi als jonge ontwerper. Van de andere kant vormt dit een essentieel onderdeel van elke businesstransactie: het is altijd een kwestie van geven en nemen.

Het is voorlopig nog koffiedik kijken of de ongevraagde adviezen ook tot concrete realisaties of samenwerkingen zullen leiden. En misschien mag je tijdens een publiekevenement ook niet meteen keiharde samenwerkingscommitments verwachten. Eén ding bleek wel duidelijk uit de hele avond: de adviezen van de ontwerpteams zijn misschien wel ongevraagd maar allerminst onwelkom. Of tenminste, niet ongevraagd op de manier van de Occupybeweging of Indignados, die de publieke ruimte bezetten of politieke vergaderingen overnemen. Integendeel, alle projecten hebben een hoog knuffelgehalte en de ontwerpers werden door alle genodigde partijen omarmd als cruciale partners in tijden van een systeemcrisis omwille van hun enthousiasme, creativiteit en authenticiteit. Of het nu gaat om het creëren van nieuwe, onconventionele woonproducten op het Zeeburgereiland, het scheppen van de benodigde publieke ontmoetingsruimten voor de creatieve stad in Strijp-S, of het enthousiasmeren van de mensen rond de heraanleg van een stedelijk plein aan de Binnenrotte.

References

Gepubliceerd op ArchiNed, 13 februari 2012