News | Show all
03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good zorgarchitectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

CULTURAL ACTIVISM TODAY

Pleidooi voor een nieuw sociaal realisme

project: CULTURAL ACTIVISM TODAY

date: 16/02/2012

author: BAVO

source: De Witte Raaf

status: article

 


(Geschreven door BAVO en Jonas Staal)

In de recensie over de 1:1-tentoonstelling in Extra City Kunsthal Antwerpen (De Witte Raaf nr. 155) trekt Christophe Van Gerrewey ten strijde tegen het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer (Jonas Staal, 2008). De criticus vermoedt een toepassing van de strategie van overidentificatie (BAVO, 2007) en bezweert de lezer dat een kunstwerk vragen moet opwerpen, gemeenschappelijke betekenissen zichtbaar dient te maken en naïeve opvattingen in een cultuurhistorisch perspectief moet plaatsen. Hiermee predikt Van Gerrewey de disidentificatie: een kunstenaar neemt slechts een engagement op ten aanzien van een maatschappelijk vraagstuk voor zover dit gebeurt vanuit een kritische afstand.

Het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer doorkruist precies dit ideologische vacuüm waarbinnen kunstenaars en gewillige critici rondzweven. Het concept werd ontwikkeld door Ronald Sørensen, voormalig fractieleider van Leefbaar Rotterdam en tegenwoordig Statenlid voor PVV. Toen de PvdA een ‘Monument voor de Gastarbeider’ voorstelde, reageerde Sørensen woedend dat ‘migranten ons per saldo meer hebben gekost dan opgeleverd’. Het was dus niet de gastarbeider die een monument verdiende, maar de hardwerkende Rotterdammer die door de toestroom van allochtonen haar eigen stad niet meer herkent.

De kunstenaar is in dit project niet langer de intellectuele flaneur, maar een geëngageerde bemiddelaar tussen de politieke verbeelding en haar materiële weerslag. Uitzonderlijk was de gedetailleerde beschrijving die Sørensen optekende: ‘Een bronzen beeld van een havenarbeider en zijn gezin, die vreemd rondkijken naar hun omgeving waar ze uit verjaagd zijn.’ Middels een telefoongesprek werd dit verlangen vertaald in een gedetailleerde projectdefinitie op basis waarvan een externe ontwerper een driedimensionale animatie opmaakte.

Het Monument garandeert dat de beeldende representatie van een politieke constructie ongefilterd openbaar wordt. Wat moet een kunstenaar anders doen dan trouw blijven aan de realiteit? Is een kunstenaar oprechter als hij de verwachtingen van zijn eigen opdrachtgever of inspiratiebron censureert? Wat ons betreft is de zaak duidelijk: eerder dan zelfcensuur heeft de hedendaagse kunst nood aan een hernieuwd sociaal realisme. Het is precies de heilige vrees van kunstenaars – onder het toeziend oog van haar critici – voor alles wat riekt naar politiek die de reden is van de kleurloze middelmatigheid op het publieke beeldenkerkhof.

Van Gerrewey gaat in zijn kritiek tevens voorbij aan de complementaire relatie van het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer met het Monument voor de Gastarbeider. De twee monumenten stellen samen de politieke constructies aanwezig die reeds lange tijd het leven van velen gijzelen. Op het Afrikaanderplein te Rotterdam, waar in 1972 de eerste rassenrellen in Nederland plaatsvonden, worden zij tot in eeuwigheid aan elkaar blootgesteld. Hier verschijnt een sociaal realisme waarin de opdracht aan de kunst niet langer ligt in het eindeloze bevragen, deconstrueren of beschimpen van de politieke representatie – uiteindelijk een hysterische reproductie – maar in de verzoening ervan met het dagelijkse leven.

Dat het artistieke engagement met Ronald Sørensen omschreven wordt als een ‘perverse en ironische’ daad, toont hoe Van Gerrewey nog steeds denkt in het oude paradigma. De criticus kan niet anders dan het ultieme doel van de kunstactie lezen als het openbaren van de slechte smaak van rechtse staatskunst. Een onbezonnen actie die, zo besluit hij, juist het tegenovergestelde realiseert: een extreme politisering van de kunst die de vele voordelen van de artistieke autonomie met de voeten treedt. Alzo reduceert de criticus de kunst tot haar gebruikelijke reproductieve commentaarfunctie op maatschappelijke gebeurtenissen waarin politici het monopolie op de verbeelding voeren.

Het sermoen van Van Gerrewey bevestigt slechts een archaïsche arbeidsverdeling. De maatschappij vrijwaart bij monde van haar politieke vertegenwoordigers de bestaansvoorwaarden van de vrije kunst – vrijheid van spreken, vrijheid van denken, vrijheid om vragen te stellen, interpretatievrijheid. De criticus bewaakt dit heilig verbond zonder hetwelk politiek en kunst elkaar verbranden in een directe confrontatie.

En laat nu net deze 1:1 de inzet zijn waar wij ons ondubbelzinnig achter scharen. De tragiek in Van Gerreweys recensie is dat hij een werktekening verwart met het kunstwerk. Het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer is geen ultieme daad van ‘artistiek martelaarschap’ gericht naar een verlicht kunstpubliek. Het materiaal dat het publiek in Extra City te zien krijgt, is een computersimulatie van een monument dat alle stemmen in het politieke spectrum aanwezig stelt in Rotterdam. De film registreert de appreciatie van de opdrachtgever, Ronald Sørensen, en vormt zo de mondelinge garantie voor een spoedige realisatie.

De verwarring verrast ons niet. Kunstcritici leven bij gratie van het kunstdiscours. Ook Van Gerrewey’s voorbeeld, kunstcriticus Camiel van Winkel, reduceert keer op keer de kunstpraktijk tot de isolationistische verhouding tussen kunstconsument en kunstwerk. De negatie van de maatschappelijke condities die kunstbeleving überhaupt mogelijk maakt, resulteert in de droomwereld van de soevereine kunst. De jacht die Grootinquisiteur Van Gerrewey maakt op overtreders van de wet op de artistieke autonomie, is niet mogelijk zonder eerst het Monument binnen de kunst te sleuren. Daar, binnen de perimeter van het kunstdiscours en in de nabijheid van een verlichte incrowd, wordt de kunst blootgesteld aan zijn blinde isolationistische terreur.

Het kritisch instrumentarium van Van Gerrewey is erop gericht elk oprecht politiek engagement te veroordelen in het licht van een zelf afgebakende kunstgeschiedenis. Kunstkritiek gijzelt zo niet alleen de kunst, maar ook haar potentiële geschiedenis. Maar het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer is niet opgevat als een recalcitrante geste (in de foute keuze van een rechtse politieke opdrachtgever) laat staan als een postconceptueel kunstwerk (gericht op verglijdende doch ‘goed leesbare en genietbare’ betekenissen). De confrontatie van de twee monumenten op het Afrikaanderplein beoogt een vernietiging, opheffing of verzoening – de toekomst zal het uitwijzen – die volgt op de scheppende daad van het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer.

Wij zetten ons in om de kunst terug macht te geven door haar aan ongecensureerde politieke krachten bloot te stellen. Kunst mag niet langer tot een interpretatiespeeltje gereduceerd worden in de handen van een legertje alwetende maar vervreemde kunstcritici. Van Gerrewey stelde dat hij het Monument voor de Verjaagde Rotterdammer ten behoeve van de artistieke autonomie niet wilde verbieden – hoewel zijn onderliggende wens dit wel te doen hiermee duidelijk wordt. In dit licht stellen wij voor om de schrijfsels van Christophe Van Gerrewey te verbieden juist om de artistieke vrijheid te redden.

 

References

Gepubliceerd in De Witte Raaf #156, maart-april 2012.

Lees Christophe Van Gerrewey’s recensie van de 1:1 tentoonstelling in Extra City Kunsthal Antwerpen in De Witte Raaf #155, januari-februari 2012.