News | Show all
18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

CULTURAL ACTIVISM TODAY

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

project: CULTURAL ACTIVISM TODAY

date: 07/06/2011

author: BAVO

source: administrator

status: article

 

 


Advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector te wachten staat


Het valt staatsecretaris Halbe Zijlstra moeilijk te verwijten dat hij geen visie heeft op kunst. In de liberale ideologie is kunst geen staatszaak en moet dat ook niet worden. Wat de staatssecretaris wel aan te rekenen valt, is zijn armzalige optreden als curator – in de zakelijke betekenis van het woord – van het kunstbedrijf. Ook na de kortingen van Halbe Zijlstra zal het culturele aanbod onaangepast zijn op de maatschappelijke vraag.


Kruidenieren creëert geen kunstmarkt

Staatsecretaris Halbe Zijlstra laat een unieke kans liggen om af te rekenen met oude gewoonten in de cultuursector en haar fundamenteel te herstructureren. De bezuiniging van 25% middelen in de cultuursector – in het scenario dat aangekondigd is door de Raad voor Cultuur – zal weinig tot niets veranderen aan de overheidsafhankelijkheid van de kunstproductie, -verdeling en -consumptie in Nederland. Het probleem is dus niet zozeer Halbe Zijlstra’s al te liberale kijk op cultuur, maar wel dat zijn cultuurbeleid de noemer ‘liberaal’ onwaardig is. Liberalisme heeft cultuur veel meer te bieden dan enkele onsamenhangende fiscale bezuinigingen en budgettaire maatregelen.

Staatssecretaris Halbe Zijlstra voert een zuinig beleid, maar ook niet meer dan dat. De vinger gaat op de knip in de overheidsuitgaven naar cultuur en de sector moet het binnenkort met gemiddeld 25% minder doen. Wie van deze bezuiniging verwacht dat het een nieuwe dynamiek creëert in de vastgeroeste kunstsector, komt bedrogen uit. De forse bezuinigingen zullen de kunstinstellingen en kunstenaars ongetwijfeld verplichten om nauwer samen te werken en zich open te stellen naar nieuwe opdrachtgevers. Maar de forse bezuiniging verandert weinig aan de afhankelijkheid van overheidsgeld in de cultuursector. Kunstinstellingen en kunstenaars blijven teveel afgeschermd van marktwerking en de stimulans om de artistieke productie af te stemmen op de maatschappelijke vraag blijft te gering.

Het advies van de Raad voor Cultuur is sprekend voor dit non-beleid. De strategie van de Raad voor Cultuur was om het geld waar Halbe Zijlstra naar op zoek is min of meer gelijkmatig weg te plukken bij de verschillende disciplines in de cultuursector. Het centrale uitgangspunt hierbij was om een basisinfrastructuur intact te laten die het voortbestaan van de kunstsector verzekert – al is het dan met 25% minder werkingsmiddelen vanuit het Rijk. Het advies van de Raad voor Cultuur biedt hiermee een wanstaltig compromis dat alle betrokkenen – zowel de sector als de staatssecretaris – min of meer het gevoel geeft dat de eigen belangen gerealiseerd zijn.

De tragedie van de huidige bezuinigingsronde is dus niet zozeer de flink uitgedunde basisinfrastructuur voor cultuur, maar wel het uitstel van executie. De bedenkelijke kwaliteit van het compromis consolideert zo de ontevredenheid in en rond de cultuursector. Gezien de ongewijzigde overheidsafhankelijkheid van de kunstproductie, -distributie en –consumptie zal de roep voor méér bezuinigingen en de tegenroep voor méér geld een blijvend ritueel worden. We kunnen nu reeds de agenda zetten voor een verhitte bezuinigingsronde na de volgende kabinetsformatie.


Een marktplaats voor cultuur ontstaat niet vanzelf

De vraag is dan hoe vanuit een liberaal perspectief wél een radicale omslag kan gecreëerd worden binnen de cultuursector?

Het uitgangspunt moet zijn dat kunst inderdaad geen staatszaak is – zoals ook minister-president Mark Rutte onderstreept heeft. Kunstenaars moeten en kunnen hun eigen zaken behartigen, op zoek gaan naar nieuwe opdrachtgevers, nieuwe consumenten en nieuwe samenwerkingsverbanden. Wat wel een staatszaak is, dat is het transparante, duurzame en competitieve opereren van de kunstmarkt. Een vrije kunstmarkt ontstaat immers niet vanzelf. Dit moet worden gecreëerd en gefaciliteerd vanuit een robuuste basisinfrastructuur die een brede participatie stimuleert en kansen op groei garandeert. Dit moet de spreekwoordelijke taart doen groeien zodat meer mensen kunnen instappen en meegenieten.

Het ontbeert de cultuursector vandaag aan deze basisstructuren die de vrije kunstmarkt aanjagen en in goede banen leiden. De uitbouw van de volgende infrastructuur moet hiertoe hoog op de liberale agenda staan en waar nodig in samenwerking met lagere overheden en private partners geïmplementeerd worden:
- De bestaande cultuurfondsen ombouwen tot investeringsbedrijven
- In plek stellen van een stelsel van aanbestedingen naar kunstenaars
- Stimuleren van publiekprivate samenwerking
- De bestaande kunstinstellingen afbouwen tot kunstenaarsuitzendkantoren die vraag en aanbod afstemmen, innovatie aandrijven en achterblijvers opvangen
- Vestigingsvoorwaarden verzekeren
- Randvoorwaarden scheppen en consolideren
- Creëren van consumentenorganisaties en -programma’s
- Organiseren van handelsmissies voor kunstenaars naar opkomende markten
- Aanvoer van arbeidskrachten garanderen
- Aanleggen en benutten van kunstenaarsreserve
- Enzovoorts

Kortom, Nederland moet met dezelfde durf waarmee ze in de nieuwe democratieën van Irak en Afghanistan de basisinfrastructuur voor een vrije markt aanlegt, ook haar eigen culturele veld klaarstomen. Nederland heeft een groot voordeel dat een aantal basisvoorwaarden reeds aanwezig zijn. Dat bleek uit de luidkeelse schreeuw voor cultuur waar ook bekende Nederlanders, zoals Joop van den Ende en Frits Bolkestein, een verrassend pleidooi hielden voor de kunst. In de eerste plaats een reserve aan kunstenaars die gedisciplineerd klaarstaat om enthousiast haar expertise dienstbaar te maken. In de tweede plaats een maatschappelijke vraag naar kunst binnen een gediversifieerd en uitdagend werkterrein. Maar een basisinfrastructuur vraagt meer dan goede wil. Het spel van vraag en aanbod moet ook aangevuurd worden en in goede banen geleid worden.

Een robuuste basisinfrastructuur ondersteunt kunstinstellingen en kunstenaars veel effectiever dan de rechtstreekse financiering van individuele praktijken. De overheid maakt zo ook een inhaalbeweging op vlak van het berekenen van de totale uitgaven aan cultuur. Heel wat partijen hebben reeds gewezen op de afwezigheid in de discussie over de maatschappelijke meerwaarde die kunst genereert. Zo wees Joop van de Ende nog op de bijdrage van kunst aan de levendigheid en creativiteit van nieuwe stadsdelen. Wat evenmin ontbreekt in de discussie vandaag, zijn de vele maatschappelijke vormen van kapitaal waar kunstenaars gratis over beschikken. Denk maar aan de manier waarop de multiculturele diversiteit en de metropolitaanse milieus van de grote steden een onuitputtelijke bron van inspiratie vormen voor kunstenaars. Beide fungeren ook als natuurlijke afzetmarkt voor kunstproducten. Deze noodzakelijke productievoorwaarden worden door de kunstsector te vaak toegeëigend in de uitbouw van een privaat oeuvre, zonder het te erkennen als inkomsten.


Geen cent naar kunstenaars

Wat het Kabinet vandaag creëert, is geen basis voor een bloeiende kunstmarkt, maar een slagveld. Kunstinstellingen en kunstenaars vechten om de laatste kruimels onder de tafels van Den Haag. Kunstsympathisanten schreeuwen het uit op centrale pleinen en schuilen in gevestigde instituten. Deze regressieve oppositiebewegingen kunnen gemakkelijk vermeden worden door eerst en vooral de bestaande kunstinstellingen af en om te bouwen tot een licht raamwerk dat een vrij en open functioneren van de kunstmarkt garandeert. Daar heeft immers iedereen baat bij. Iedere kunstenaar moet zijn artistieke expertise op een zinvolle manier kunnen inzetten, iedere consument moet kunnen genieten van een rijk en relevant aanbod, ieder individu of bedrijf moet kunnen instappen in de kunstmarkt.

Als staatssecretaris Halbe Zijlstra een breuk wil bewerkstelligen met het oude, overheidsafhankelijke, anti-liberale gedrag in de culturele sector, dan moethij eerst en vooral de moed opbrengen om het advies van de Raad voor Cultuur naast zich neer te leggen. Eerder dan krampachtig redden wat er te redden valt, moet de kunstsector overtuigt worden dat de bezuinigingen noodzakelijk zijn om groei te realiseren in de kunstproductie en –consumptie en deze ook te democratiseren. Het idee dat de bezuinigingen de cultuur in Nederland dreigen onmogelijk te maken, is een ongefundeerd waanbeeld waarmee elke fundamentele verandering in het kunst- en cultuurbedrijf tegengehouden wordt.

Het is nog niet gezegd dat iedereen die vandaag schreeuwt om cultuur belang heeft bij het voortbestaan van het oude systeem waarin het gros van de middelen verdwijnen in de bodemloze put van kunstinstellingen en verdeeld werden onder de kunstenaars met naam en faam. Het huidige advies van de Raad voor Cultuur ontziet vooral de grote spelers (zoals musea) omwille van extra-artistieke belangen in algemene tewerkstelling, conservatieopdrachten, enzovoorts. Het advies van de Raad voor Cultuur hanteert ook slechts een horizontale differentiatie in de sector (gelijkschakeling van podiumkunsten, beeldende kunsten, architectuur, etc.) en geen verticale differentiatie (waarbij geïnvesteerd wordt in jong talent en geen geld verloren gaat naar gevestigde habitués.)

Wij adviseren de staatsecretaris om geen cent meer naar kunstenaars te laten gaan. Het beschikbare geld moet besteed worden in de aanleg van de culturele basisinfrastructuur die de kunstmarkt afstemt op de maatschappelijke vraag en ook artistieke innovatie alle kansen biedt. De krijtlijnen van dergelijke basisinfrastructuur zijn hierboven beschreven en moeten verder onderzocht worden. Eén ding is echter al zeker. De maatregelen zullen zowel producent, consument als investeerder in staat stellen maximaal hun graantje mee te pikken van cultuur. De maatregelen zullen voorkomen dat cultuur enkel goed is voor een select groepje van producenten, curatoren en instellingen zoals in het verleden.


Liberaal kunstbeleid is geen oxymoron

In de halfbakken bezuinigingen die aangekondigd worden in het advies van de Raad voor Cultuur dreigt ook collaterale schade op de arbeidsmarkt. De eenzijdige korting op kunstsubsidies zal veel kunstenaars ertoe aanzetten om bij te klussen om zo hun verlieslatende artistieke praktijk te redden, zowel buiten de kunstmarkt (bijvoorbeeld in de horeca) als erbinnen (onthaal en andere faciliterende taken). Met deze gangbare praktijk doen kunstenaars niet alleen onrecht aan hun opleiding, maar pikken ze ook de jobs in van laaggeschoolde arbeiders. Deze verstoring van de reguliere arbeidsmarkt vormt dan weer voer op de molen van de voorstaanders van het oude subsidiegerichte cultuurbeleid.

Het is de taak van de overheid om de arbeidsreserve onder kunstenaars aan het werk te zetten binnen haar eigen sector. Dit kan enkel door het instellen van specifieke ondernemingstraining voor kunstenaars – bij voorkeur reeds in de artistieke opleiding – en een aansluitend activeringsbeleid. Het gaat hierbij niet om een inmenging in het curriculum van een artistieke carrière, maar wel om een staatsgarantie dat de maatschappelijke investeringen in vaak lange en dure opleiding voor kunstenaars niet verloren gaat.

Een liberaal kunstbeleid is geen oxymoron, op voorwaarde dat de liberale uitgangspunten consequent toegepast worden. De armzalige vooruitzichten die staatssecretaris Halbe Zijlstra biedt, moet iedereen die kan rekenen zorgen baren – niet alleen kunstenaars. Het compromis waar de Raad voor Cultuur op aanstuurt, consolideert de oude gewoonten van de culturele sector en daar zullen de Nederlandse burgers, ondernemers en kunstenaars vroeg of laat opnieuw de prijs voor betalen.

Enkel een consequent doorgedreven liberaal beleid kan een duurzame, dynamische en open kunstmarkt tot stand brengen die maximaal bijdraagt aan de internationale concurrentiepositie van Nederland, haar vestigingsvoorwaarden aanscherpt en haar openheid etaleert.

Gideon Boie en Matthias Pauwels (BAVO)