News | Show all
17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de discussie rond de Biertempel en haar betekenis voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

URBAN POLITICS

Het weerbarstige Afrikaanse stadscentrum

project: URBAN POLITICS

date: 23/11/2009

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

Van 25 tot en met 28 september j.l. vond in de Zuid-Afrikaanse stad Pretoria de derde editie van de internationale conferentie African Perspectives plaats, met als thema het Afrikaanse stadscentrum. Vooral de weerbarstigheid van dit centrum geplaatst tegenover de sublieme, affirmatieve visie van de architect kwam pregnant naar voren.

AbduMaliq Simone, professor bij de vakgroep sociologie van het Londense Goldsmiths college en de eerste spreker tijdens de plenaire sessie op de tweede dag van de conferentie, typeerde de Afrikaanse stad als een ‘ruimte van onzichtbaarheid’; als een verwaarloosde, ontransparante plek losgekoppeld van het normale economische leven waaraan niemand veel aandacht schenkt. Zelfs ngo's laten steden vaak links liggen omdat ze moeilijk uit de voeten kunnen met de heterogene en complexe samenstelling van de Afrikaanse stadscentra waarbij rijk en arm, alsook verschillende culturen en nationaliteiten door elkaar leven. Dit laatste maakt het moeilijk om verschillende doelgroepen te onderscheiden of om één duidelijk doel na te streven zoals het bestrijden van armoede of ongelijkheid. De private organisaties voor ontwikkelingssamenwerking richten zich dan ook eerder op de meer monotone, arme sloppenwijken in de Afrikaanse metropolen.
Simone zag deze onzichtbaarheid van het Afrikaanse stadshart echter als iets positiefs. Doordat het niet is opgeladen met bepaalde ideologieën of virtuele economieën, is het een ruimte van convivialiteit*, van gemoedelijkheid en jovialiteit. De ontwikkeling van de stad zou vooral bepaald worden door de manier waarop de bewoners en gebruikers hun leefomgeving toe-eigenen. Simone sprak in dit verband ook over de slonzigheid of knoeierigheid (messyness) van het Afrikaanse stadscentrum; over de slijtage waaraan de stad en haar architectuur onderhevig is als gevolg van de tijdelijke transacties, kortsluitingen en de kleinschalige initiatieven van haar heterogene bewoners.
Ondanks Simone’s herhaaldelijke nadruk dat hij de realiteit van de Afrikaanse steden en de vele reële problemen waarmee deze kampen, niet idyllisch wou voorstellen, had zijn lezing toch precies dit effect. De pragmatische overlevingsstrategieën van de bewoners van het Afrikaanse stadscentrum kregen quasi-utopische kwaliteiten toegedicht, of tenminste kwaliteiten waarvan de afwezigheid in de steden in het noorden vaak wordt betreurd: openheid, participatie, kansen, creativiteit, improvisatie, acupuncturale interventies, enzovoorts.

Dat de bewoners van de Afrikaanse stad hun leefomgeving echter vaak beleven op een manier die tegengesteld is aan alle sublieme kenmerken die architecten daaraan toedichten, kwam pijnlijk aan het licht tijdens de presentatie van de tweede plenaire spreker, de Ghanese architect Joe Addo, hoofd van het bureau Constructs LCC. Zijn belangrijkste boodschap was dat in de confrontatie met de Afrikaanse stad, architecten de formaliteiten van het beroep achterwege moeten laten en dienen ‘in te tappen’ in de unieke ritmes en de ‘soul’ van het alledaagse leven. In een video die Addo maakte over nieuwe exclusieve, afgesloten woondorpen in de suburbs van Accra, de hoofdstad van Ghana, blijkt er onder de inwoners van de omliggende informele bebouwing - vaak nog uit stro en modder gebouwd - echter weinig enthousiasme te bestaan voor deze Afrikaanse ritmes. Op de vraag waar ze het liefst zouden willen wonen, antwoorden ze unaniem dat het hun droom is om in een grote villa in één van de exclusieve woondorpen te wonen. Verder ervaren ze hun wijk als te dichtbevolkt met een gebrek aan bewegingsvrijheid. Ook nadat Addo een paar van hen meeneemt naar één van de suburbane woondorpen en hen wijst op de nadelen van gated communities, blijven ze volharden in hun voorkeur. Addo’s lezing bevestigde hiermee weliswaar opnieuw de weerbarstigheid van de Afrikaanse stad, maar dan de weerbarstigheid ten opzichte van de typisch sublieme, affirmatieve visie van de architect zélf over deze stad.

De derde plenaire spreker, de Zuid-Afrikaanse architect Heinrich Wolff van het bureau Noero Architecten uit Kaapstad, bood een goede correctie op het delirische discours van zijn voorgangers. Hij positioneerde zich vooral als een man van de architecturale praktijk met een neus voor kansen in de hedendaagse Zuid-Afrikaanse situatie. Met betrekking tot de nadruk van Simone en Addo op het informele karakter van Afrikaanse stedelijke processen, benadrukte Wolff dat dit informele niet de focus kan zijn van de architect omdat deze vooral het formele maakt. Volgens hem was het de uitdaging om met een formele interventie in te grijpen in de informele context. Hij gaf hierbij het voorbeeld van een schoolgebouw dat hij ontwierp in Khayelitsha, één van de grootste en beruchtste sloppenwijken van Kaapstad. Door het gebouw op een specifieke wijze te situeren op het voorhanden terrein creëerde hij een nieuwe, informele route door de sloppenwijk die de controle van een belangrijke verkeersader door lokale bendes saboteerde.

Op de vierde en laatste dag van de conferentie vond nog een door het Nederlands Architectuurinstituut georganiseerd debat plaats tussen drie Zuid-Afrikaanse en twee Nederlandse sprekers. Het interessante van het debat was dat er kwesties aan bod kwamen die meer toegesneden waren op Pretoria, een stad die vreemd genoeg de grootste afwezige was op de conferentie - zeker een gemiste kans om het sublieme discours over de Afrikaanse stad aan een realiteitstoets te onderwerpen. Zo klaagde iemand uit de zaal dat niet alleen het probleem, maar zelfs het woord ‘misdaad’ nog niet een keer gevallen was op de conferentie terwijl het toch één van de belangrijkste redenen is voor de massale desinvestering, het wegtrekken van alle belangrijke culturele functies, en de terminale toestand van Pretoria's stadscentrum in het algemeen.
Panellid Paul Meurs trakteerde de man prompt op wat Nederlandse plannerswijsheid. Hij verwees naar een door hem belegde vergadering waarvoor projectontwikkelaars waren uitgenodigd die betrokken zijn bij de controversiële herontwikkeling van de Lijnbaan in Rotterdam. Meurs vertelde hoe hij hun aanvankelijk negatieve attitude ten opzichte van het behoud van het historisch erfgoed wist om te buigen naar een positieve houding waarbij erfgoed gezien wordt als een uniek ‘selling point’. Zijn boodschap was dat het voorrekenen van de mogelijke baten die voortvloeien uit de herontwikkeling van Pretoria's centrum en waardevolle gebouwen, projectontwikkelaars warm kan maken voor investeringen en ontwikkelingen.
Het was Heinrich Wolff die de man uit de zaal op meer harde wijze van repliek diende. Hij deed diens standpunt af als dat van een geprivilegieerde minderheid die in de ban is van zaken zoals misdaad en angst, een minderheid die zich afkeert van de publieke ruimte en zich van de ene beschermde luchtbel naar de ander beweegt. Verder wees hij op het specifieke probleem in Zuid-Afrika, als gevolg van zijn woelige geschiedenis bestaat er niet één gemeenschappelijk of een gedeeld erfgoed, maar heeft iedere groep zijn eigen erfgoed dat het afzet tegen dit van de ander.

Het is precies deze verregaande polarisering van de stad die een economisch pragmatische strategie inzake de herontwikkeling van het centrum, zoals Meurs dat voorstelde, zo problematisch maakt in de Zuid-Afrikaanse context.

info
* Term van filosoof Ivan Illich. De conviviale samenlevingsvorm wordt gekenmerkt door een afgewogen, vrijwillige beperking van technologische ontwikkelingen in functie van een zelfbepaald leven in vrijheid.

References

Gepubliceerd op ArchiNed: http://www.archined.nl/nieuws/november/het-weerbarstige-afrikaanse-stadscentrum/

De volgende editie van de door ArchiAfrika georganiseerde African perspectives conferentie is in 2011 in de Marokkaanse stad Cassablanca.

African Perspectives
ArchiAfrika

De meeste bijdragen aan de conferentie zijn na te lezen op de website van de Universiteit van Pretoria