News | Show all
17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

URBAN POLITICS

Sloppenwijk zoekt loodgieters

project: URBAN POLITICS

date: 20/01/2010

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

Op 17 december gaf activist en schrijver Robert Neuwirth een lezing in het NAi over het wereldwijde fenomeen van informele steden en sloppenwijken. Neuwirth verzet zich tegen de tendens van architecten om deze als een laboratorium te zien van architecturale vernieuwing en experiment.

Zoals gebruikelijk bij lezingen over het onderwerp van informele stedelijke ontwikkelingen kreeg het publiek eerst een reeks statistieken voor de kiezen. Zo zou één op zes van de wereldbevolking vandaag in sloppenwijken wonen – zo’n 1 miljard mensen dus. In 2030 zou dat al één op vier zijn en in 2050 één op drie. Tegen die tijd zou de informele economie de helft van alle arbeiders op de wereld tewerkstellen. De totale waarde die nu al per jaar in de informele economie rondgaat, zou 7 triljoen dollar bedragen, waardoor het de tweede grootste economie van de wereld is. Doorrekenent zou het land dat bezet wordt door informele wijken zo’n 9 triljoen waard zijn, meer dan de waarde van ’s werelds grootste economie. Op basis van deze statistieken concludeerde Neuwirth dat eerder dan een uitzondering, informele steden vandaag de regel geworden zijn en in belang zullen toenemen. Zijn advies was dan ook om alvast te wennen aan de permanente realiteit van informele steden, je eraan aan te passen en ermee te leren werken, alsook je bewust te worden van zijn macht. Multinationals zouden deze boodschap in ieder geval al begrepen hebben, zoals bleek uit Neuwirths voorbeeld van grote telecomfirma’s die de informele steden ontdekt hebben als een lucratieve markt.

De rest van de lezing bestond vooral uit het ontkrachten van een aantal gebruikelijke interpretaties en opvattingen over informele steden. Zo verwierp Neuwirth het idee van sloppenwijken als een statisch gegeven, waarbij mensen hun leven lang vast zitten in abjecte armoede. Via een aantal plaatjes toonde hij hoe gebouwtjes door de tijd heen op organische wijze groeien van niets meer dan een uit modder en stro opgetrokken hutje tot gebouwen van meerdere verdiepingen. Ook met betrekking tot de economie zou de eerste indruk vaak misleidend zijn. Neuwirth toonde een foto van een armzalig, chaotisch geheel van hutjes in het midden van nergens in Afrika dat, bij nader inzien, een voorbeeld van internationale handel bleek te zijn. Hier wordt uit Zweden geïmporteerde zalm gerookt voor de lokale markt. Zelfs één van de meest beruchte fenomenen in informele steden: arme mensen die werken op uitgestrekte vuilnisbelten, wist Neuwirth een positieve draai te geven. Hoe mensonterend dit ook lijkt voor ons in het Westen, zo betoogde hij, voor de mensen zélf is het een job als een ander en hun enige manier om te overleven. Als bewijs voerde hij het succesverhaal aan van een kerel die het van afvalverzamelaar had geschopt tot afvaldealer en hiermee meer verdient dan het minimumloon. Neuwirths boodschap was dan ook dat eerder dan deze jobs te willen uitbannen, we moeten denken aan manieren om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Neuwirth verzette zich ook tegen de vereenzelviging van sloppenwijken met illegaliteit en criminaliteit. Zo verkoos hij een term die de Franse kolonisten in Afrika gebruikten voor de economie van de inboorlingen boven het woord sloppenwijk. De Fransen spraken van sector D, met de ‘D’ van débrouillard wat zoiets betekent als ‘plantrekker’ en verwees naar de inventiviteit van de inboorlingen om in hun behoeftes te voorzien. In dezelfde geest weigerde Neuwirth dan ook om het massale illegale aftappen van elektriciteit en water door sloppenwijkbewoners eenduidig te zien als stelen en dus als een misdaad. Volgens hem doet men dit vooral omdat er geen officiële aansluitingen zijn en ze bijgevolg zichzelf moeten behelpen. Hij voerde aan dat het merendeel van de bevolking maar al te graag voor de diensten zou betalen. Zijn advies was dan ook om hen eerder te zien als potentiële klanten dan als dieven. De overheden en bedrijven zouden bijvoorbeeld dezelfde deals kunnen sluiten met de sloppenwijkbewoners als de deals die ze sluiten met projectontwikkelaars of meer welgestelde buurten. Hij gaf het voorbeeld van een sloppenwijk in Istanbul die te dicht bij een waterwingebied naderde. De overheid sloot een pact met de bewoners om waterleidingen en rioleringen aan te leggen op voorwaarde dat de gemeenschap de grenzen van het wingebied zou bewaken en respecteren.

Met al deze voorbeelden was het in ieder geval duidelijk waar de loyaliteit van de spreker lag. Alles wat doorgaans als problematisch wordt gezien – tot aan de welig tierende criminele bendes toe die hij beschouwde als een soort ‘interne politie’ die een ‘vrede door angst’ verwezenlijkte – wist Neuwirth hetzij in iets positief om te zetten, hetzij ambiguïteit te creëren over haar status. Alhoewel het ongetwijfeld gezond is om de gebruikelijke vooroordelen over informele steden op zijn kop te zetten en categoriek de kant te kiezen van de underdog, werd het op den duur toch wat ongeloofwaardig aangezien er wel erg licht werd omgegaan met de vele problematische aspecten en immense uitdagingen van informele steden.

Hoewel de focus van Neuwirths lezing niet specifiek gericht was op de architecturale aspecten en uitdagingen van informele steden, zei hij wel iets over ontwerpoplossingen in het algemeen. Hij verzette zich tegen  het idee dat  voor alles een ontwerpoplossing te vinden is. Ter illustratie liet hij een ontwerp zien van een waterreservoir in de vorm van een autoband dat het vervoeren van water moet vergemakkelijken. Aangezien de meeste sloppenwijken echter niet op vlak of effen terrein zijn gebouwd, zouden de toepassingsmogelijkheden van deze oplossing voor het gebrek aan watervoorzieningen slechts erg beperkt zijn. In die zin vond Neuwirth het stelen van water een veel betere oplossing. Hiermee kwam opnieuw één van de rode draden van zijn betoog naar voren: wat doorgaans wordt gezien als een probleem dat moet worden bestreden of waarvoor alternatieve oplossingen moeten worden bedacht, alreeds een inventieve en effectieve oplossing is van de inwoners zélf. Ontwerpers moeten dus niet denken dat zij de oplossing in pacht hebben.

Meer specifiek gevraagd naar de rol die architecten moeten of kunnen spelen in deze informele contexten, benadrukte Neuwirth dat die rol vrij minimaal is. Het hoofddoel van architecten moet zijn om de bewoners te helpen groeien. De sloppenwijkbewoners moeten hierbij zelf het initiatief en de termen van het engagement bepalen. Eerder dan een gebrek aan architecturale expertise, zou er een tekort zijn aan meer mondaine zaken zoals financiële middelen, connecties met de politiek, duidelijke eigendomsstatus, infrastructuur, enzovoorts. Hij benadrukte dat de noden van de mensen heel basaal zijn en dat loodgieters er waarschijnlijk meer nodig en nuttig werk kunnen verrichten dan architecten. Architecten, zo sloot hij de avond af, mogen dan ook niet verwachten dat de informele steden een fantastisch laboratorium zijn voor nieuwe architecturale ontwikkelingen – wat zij er niettemin vaak van maken. 

 

References

Gepubliceerd op: http://www.archined.nl/nieuws/2010/januari/sloppenwijk-zoekt-loodgieters/

Robert Neuwirth hield zijn lezing op 17 december in het NAi, Rotterdam

Squatter city, de blog van Robert Neuwirth
TED talk van Robert Neuwirth
Urban inform