News | Show all
18/12/2017

Dood van een dienstverlener

Column over het bouwen als olifant in de kamer van de architectuurcultuur.

17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Rijke Vlaamse architectuur – Robbrecht in Bozar

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 10/04/2009

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

Het was de beurt aan Paul Robbrecht – goudvis van de Vlaamse architectuur en zaakvoerder van het succesvolle bureau Robbrecht en Daem – om op te treden in de lezingenreeks van het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten (BOZAR). Robbrecht en Daem zijn in Nederland vooral bekend door de uitbreiding van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en de hergebruikte Aue Paviljoens in Almere. De portfolio van het bureau neemt de laatste jaren een hoge vlucht met onder meer de recente opening van de vermaarde Whitechapel Gallery in Londen.

De titel van de lezing Pacing Through Architecture legt de relatie bloot tussen architectuur en filmkunst. In de reflectie op de projecten die hij door de jaren heen met Hilde Daem realiseerde, werd dan ook snel de passie duidelijk voor architecturale aspecten die veelal ongedacht blijven, zoals ruimtelijke ritmering, afgemeten kleurbehandeling, materiaalbeleving en diafragmentatie van lichtpartikels. Robbrecht ontsluierde bovendien zijn inspiratiebronnen door uitgebreid in te gaan op zijn fascinatie voor de geschiedenis van de plek en de kunstgeschiedenis. Zo passeerden Piranesi, Cy Twombly, Cezanne, Gerhard Richter, Seurat, Nijinsky en vele anderen de revue. Kortom, het publiek kreeg een caleidoscopisch inzicht in de rijke autonome Vlaamse architectuurcultuur waarbinnen Robbrecht zich voortbeweegt. Vlaamse architectuur is een verheven kunstvorm en het oeuvre van Robbrecht en Daem in het bijzonder – iets wat ook de nauwe samenwerking verklaart met hedendaagse topkunstenaars zoals o.a. Christina Iglesias, Rodney Graham en Franz West.

Door meermaals te herhalen dat architectuur in geen geval een sculpturale bezigheid is, zette Robbrecht zich met klem af tegen het uitbundig vormelijke oeuvre van hedendaagse architecten. Het mag dan ook geen toeval heten dat precies Willem-Jan Neutelings (Neutelings Riedijk) een week of wat tevoren in hetzelfde instituut het verzamelde architectenpubliek toesprak over de zoektocht van opdrachtgevers naar een herhaling van het Bilbao-effect en hoe je hier als architect optimaal op in kunt spelen. Het oeuvre van Robbrecht en Neutelings biedt niet alleen qua vorm, maar ook qua taal een wereld van verschil. Hoewel de frivole, associatieve architectuurtaal van Robbrecht vaak onnavolgbare kronkels maakt, was het vooral de ‘Hollandse’ openhartigheid van Neutelings die wrevel in de zaal veroorzaakte, in het bijzonder toen enig cynisme in de toespraak ontwaard werd. Met de allereigen Paul Robbrecht in huis kon de Belgische architectuurwereld weer opgelucht adem halen – het publiek vergaf Robbrecht eerbiedig waar hij woorden te kort kwam.

De lezing werd een poëtische apologie in zeven strofes die hier noodgedwongen in verkorte vorm weergegeven wordt:

I Ligging, de genoegdoening
Aan de hand van een foto van rustende mensen rond de Aue Paviljoens in Kassel wordt het ‘liggen’ als eerste daad van wonen beschreven. Liggen is een plaats kiezen en het aanvaarden van de gegeven wereld waar je je niettemin aan onttrekt. De Paviljoens vormen een promenade waarin de bezoeker kan bewegen binnen een filmische overlapping van zichten op groen landschap en uitgestalde schilderijen die functioneren als denkbeeldige vensters op de wereld. De paviljoens lijken op aan elkaar voorbij schuivende treinwagons en refereren zo aan het idee dat er geen finale plek bestaat voor kunst – wat versterkt wordt door het ontbreken van een fundering.

II Wachten en ronddollen
Voor het Rubensplein in Knokke diende ‘Une baignade à Asnières’ van Georges Seurat als inspiratie: de verbeelding van de nieuwe industriële wereld waarin voor het eerst een cultuur van vrije tijd ontstond. De burleske beelden van kunstenaar Franz West op het plein lijken zo van de Paaseilanden af te komen. De twee geabstraheerde koppen van zes meter turen richting zee. Het Rubensplein nestelt zich in een oksel waar de aaneengesloten gevelrij aan de Belgische kust zich even terugtrekt. Hierdoor ontstaat een speelveld dat voorzien is van een maritiem kleurenspel.

III Wandelen en stilstaan / doorgaan en blijven
De Whitechapel Gallery bestaat uit een gevel in Victoriaanse stijl gecombineerd met een Arts and Craft-gevel. Het nieuwe ontwerp verhevigt deze iconografie. Daarbij plaatst het potsierlijk een kunstwerk van Rodney Graham, Erasmus omgekeerd te paard, bovenop een heropgebouwde torentje. De twee centrale ruimten blijken een gelijke kolommentypologie te kennen die niettemin verschillend ingevuld wordt: de Lower Gallery heeft een lange Basilica-achtige typologie en is bedoeld voor het vrij rondwandelen in een museum, terwijl de centrumtypologie van het Grieks kruis terugkeert in de Commission Gallery, die dienst doet als artist-in-residence.

IV Kleuren en alleen zijn / muziek / geluid
De High Views zijn twee uitkijktorens in het landschap van Lincoln en Boston. De torens zijn opgebouwd uit wat Robbrecht het geheimschrift in zijn oeuvre noemt: de balustrades bestaan uit kleurenrijen en wiskundige reeksen, geïnspireerd op muziek en de kleur van vogels uit de streek – een terugkerende spanning tussen willekeur en relatie. De opvallende slingervorm van de uitkijktoren is ontleend aan de architecturaal blasfemische distorsie in de gewelfdiagonalen van Lincoln Cathedral die het kerkgebouw een onverklaarbare onrust geven. Robbrecht verwijst kort naar Gerhard Richter’s War Cut waarin de overwegende rode kleur fungeert als een tegenzet: een tegelijk machteloos en duidelijk teken.

V De afgrond / chaos is een kloof, de rots
Het Concertgebouw in Brugge vindt haar oorsprong in de etymologie van het woord chaos dat staat voor kloof, afgrond en scheiding, tussen het ik en de omgeving. De foyer bepaald de scheiding tussen de chaos van wat Robbrecht het ‘heropgebouwde Jeruzalem van het Noorden, dagelijks ingenomen door een horde toeristen’ noemt en het innerlijke leven van de concertzaal. Dit contrast met de stad wordt benadrukt door het buitenvolume de vorm te geven van een landschappelijk element: een rotsformatie. De kleur van het buitenvolume is gebakken aarde (zoals de beschermde daken van Brugge) en werd via een spectraalanalyse omgezet in een NCS-code die het mogelijk maakt om een passende complementaire kleur te kiezen (de petroleumkleur gebruikt in de bekleding van de concertzaal). Deze werd verder ontleed in serum blauw (ogen), Veronese groen (gal) en marsrood (lever), voor de balustrades. De rotsformatie vormde bij Paul Cezanne in ‘Mont Sainte Victoire’ het startschot tot de geometrisering van de wereld – later verder ontwikkeld in het kubisme.

VI De stroom / de ruis / glijden
Continuïteit en vlieden staan centraal in het ontwerp voor de Zoo van Antwerpen dat een momentaan gevoel van eenheid biedt aan haar gebruikers. Omsingeld door de stad en het aanpalende stationsgebouw, wordt deze kwaliteit versterkt door de rand van de Zoo vorm te geven als een rotsmassief. Zo wordt een habitat gedefinieerd voor zowel apen, mensapen en mensen. De Zoo als een Tuin van Eden waarin iedereen ten opzichte van dieren gelijk gesteld wordt. Ruis: net zoals de tekeningen van Cy Twombly een beangstigende horror vacui vormen van tekens, mythologische verwijzingen en andere vreemde inscripties moet de hele geschiedenis doorruisen in de architectuur.

VII Organen cirkels / Spiralen
De spiraalvorm in de Melkerij van Gaasbeek toont hoe gezocht werd naar architecturale organismen die binnen een bepaalde configuratie met elkaar in confrontatie gaan. Dit organisme wordt versterkt door de materialisatie van de gebouwhuid en de muren die letterlijk opklimmen tot het gewelf. Robbrecht haalt inspiratie uit Piranesi’s prent ‘Campo Marzio’ waar binnen een gereconstrueerd, fantasmatisch Rome een strijd losbarst tussen ruimtelijke organismen. Het ontwerp voor de Collectie Hauser Wirth in Sankt Gallen brengt een sequentie aan in de spiraalvormige voormalige locomotiefhal en beheerst zo het licht dat toetreedt tot de ruimte. Robbrecht merkt op dat licht niet moet worden gezien als een golf, maar als zandpartikels die je als architect moet strooien over mensen in verschillende partikelgrootte en binnen bepaalde diafragma's.

Robbrecht beëindigd zijn lezing door schichtig het podium te verlaten niet zonder het publiek achter te laten met verstilde beelden van zijn toch wel indrukwekkende bedrijfspand.

References

Canvas brengt een televisieportret van Robbrecht en Daem in het programma Goudvis op Canvas (zondag 12 april 2009 om 21u00, herhaling om 01u20).