News | Show all
17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

God is a deejay - FAT in Berlage

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 30/11/2005

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

FAT ontstond tijdens een dip in de Britse architectuurmarkt. Wie dacht dat de economische nood resulteerde in een machtsgreep van een groep angry young architects kwam bedrogen uit zo bleek tijdens een lezing van voorman Sean Griffith in het Berlage Institute.

De lezing begon veelbelovend toen Sean Griffith zijn fascinatie uitdrukte voor een architectuur van contrasten en contradicties. Hij refereerde hierbij aan de Mezquita in Córdoba: een moskee waar de Kerk en Karel de Vijfde na de herovering van Spanje midden in het complex een Renaissance kathedraal neerplantten. Dat deze architecturale move destijds flink wat opschudding veroorzaakte, daar kunnen we inkomen. Problematisch bleek Griffiths vertaling van contrasten en contradicties in FATs eigen projecten. Denk hier aan een Tate-modern in een suburb van Londen, kunst in de reclamepanelen van bushokjes, Gotische gevelelementen (ruïnestijl) gemonteerd op een modernistische kunstacademie, een salon oma & opa-stijl in een hippe discotheek enzovoorts. Contradicties te over dus, alleen werd één aspect niet meegenomen uit La Mezquita, de sociopolitieke context waaraan deze architecturale interventie haar kracht ontleent. Dit was het pijnpunt in alle projecten van Griffith, het opzoeken van contrasten is er verworden tot een esthetisch recept, een gimmick die elke politiek-strategische precisie mist. Waren contradicties voor iemand als Bernard Tschumi een methode om het programma te deconstrueren – en dus een politieke interventie – bij FAT is het hoogstens een deejaytrucje; heterogene stukjes worden gesampled en gemixt voor het onmiddellijke esthetische effect.

Een mooi voorbeeld hiervan is een renovatieproject in een probleembuurt in Manchester waar FAT gevraagd werd om vervangende nieuwbouw voor de huidige bewoners te ontwerpen. Griffith raakte gefascineerd door het contrast tussen de vette, hypercreatieve campy interieurs van de bewoners en de kale, troosteloze, uniforme buitenkant van de sociale woningbouw. Zijn interventie leek vooral betrekking te hebben op het ontwikkelen van een chaotisch gestructureerde gevel met fel gekleurde elementen, een soort Walt Disney meets working class-geschenkverpakking. Dat hiermee het contrasteffect tussen interieur en façade deskundig wordt tenietgedaan, is slechts de eerste van een hele reeks inconsistenties. Een andere is dat het creatieve vermogen van de bewoner wel erg op de proef wordt gesteld door een kakofonische gevel te ontwerpen waar het onmogelijk lijkt om er nog iets aan toe te voegen. Griffiths hoop dat de bewoners gadgets van de Praxis aan de gevel zouden hangen lijkt weinig oprecht als hij als klap op de vuurpijl ontboezemt hoe FAT vijf types balkonnetjes heeft ontworpen waar de bewoners uit konden kiezen. Kortom, als het project iets ter discussie stelt dan is het of de architect zijn smaak zover mag opdringen dat hij zelfs de transgressies van zijn eigen ontwerp ontwerpt. Niet alleen steel je hiermee het ‘populistische’ genot van de gebruiker, bovendien creëer je dezelfde verstikkende situatie als in het Disney-dorp Celebrations: wat eruitziet als een spontane, door ‘de mensen zelf’ gerunde gemeenschap is in feite een door een neurotische Meester-architect georchestreerde fake. Dit maakt de titel van zijn lezing this is not architecture vals, om niet te zeggen misplaatst; dit is hyperarchitectuur!

We mogen niet vergeten dat FAT ook aan het project Heerlijkheid Hoogvliet ontwerpt, het paradepaardje van het doodgeknuffelde Rotterdamse project WiMBY!. Ook hier stoten we weer op de al te evidente affirmatie van contradicties: een happy&fun leisure-park in de Spartaanse, modernistische wijk Hoogvliet. Van iemand die kickt op contradicties zou je echter verwachten dat hij inspeelt op de stille uittocht van socio-economisch ongewenste bewoners waar de make-over van Hoogvliet mee gepaard gaat , of het aanwakkeren van politieke passies bij de rechts-populistische bewoners of de introductie van urban villa’s door projectontwikkelaars. Helaas, niets van dit alles. In Griffiths presentatie van de Heerlijkheid komen we amper te weten dat het project zich situeert in de context van een grootstedelijke schoonmaakoperatie. Onvergeeflijk, of heel verstandig van Griffith aangezien juist die context duidelijk zou maken dat de Heerlijkheid eigenlijk een project is dat op veilig speelt en vooral de toekomstige bewoners moet geruststellen over de goede vibes in de probleembuurt. Of zoals ze zelf over het project schrijven: “Hoogvliet Heerlijkheid is a project about contradictions that live happily ever after”. Of het dan over rechts-populisme gaat of commerciële architectuur doet er niet toe. Dit versterkt de indruk dat onder het vette, spectaculaire hoesje vooral een typisch Britse, pragmatische architectuur schuilgaat die, zo stelt hij expliciet in dezelfde tekst, ‘geliefd wil worden’.

Moderator Alejandro Zaera Polo (decaan van het Berlage Institute) liet de kans liggen om Griffith schaakmat te zetten. In de discussie na afloop van de lezing ontpopte Griffith zich tot één van die gladde figuren die, ondanks hun flirten met contradicties, onmogelijk te provoceren zijn. Een eerste spreker uit de zaal drukte zijn ongeloof uit over de beleefde babbel tussen twee figuren die, als je hun werk overziet, het elkaar knap lastig zouden moeten maken. Door het stilzwijgen van Zaero Polo en de pathetische ontboezeming van Griffith dat hij respecteert dat de ene architect het zus doet en de andere zo, bleef het rustig. Een tweede spreker stelde dat Griffith het toppunt van de middenklasse-architect is die, om de goede vrede te bewaren, strategisch shopt tussen links en rechts, radicaal en traditioneel, Lenin en Louis XIV. Het bleke weerwoord van Griffith bevestigde slechts de anything goes attitude waar heel zijn werk van is doordrongen en hiermee het feit dat we met FAT de architecturale tegenhanger te pakken hebben van de ‘laatste mens’ in Fukuyama’s Het einde van de geschiedenis en de laatste mens. De architect als een esthetische expert die niets meer te brengen heeft dan het zuiver formele mixen van de beeldcodes uit de geschiedenis van de architectuur: God is a deejay! Maar zelfs hier schiet Griffith tekort: zijn mixes zijn voorspelbaar en kunnen hoogstens bij een architectenpubliek een paar monkellachjes ontlokken.

Het paradoxale effect van Griffiths lezing is een nostalgisch verlangen naar de pathos waarmee de goede oude middenklasse architect zijn – toegegeven, elitaire en ideologisch gestuurde – smaak verdedigde en zich druk maakte over gebruikers die zijn ontwerp ‘verminkten’. Kortom, als FAT vet is, dan liever de spreekwoordelijke architect met zwart hemd en designbril.

References

Sean Griffiths sprak op 22 november in het Berlage Instituut, Rotterdam

Hugh Pearman The FAT house: larky postmodernism gets serious in East London

New Islington

Wimby

FAT