News | Show all
18/12/2017

Dood van een dienstverlener

Column over het bouwen als olifant in de kamer van de architectuurcultuur.

17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

Design Intelligence – Speaks & Co in Delft (Nederlandse versie)

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 21/03/2006

author: BAVO

source: ArchiNed

status: review

In België hadden de uitspraken van Robert Somol tijdens het symposium Projective Landscape wellicht een kleine politieke aardverschuiving veroorzaakt. De conferentie vond helaas plaats in de T.U. Delft en dat bleek de ideale omgeving om probleemloos talloze kreten uit te kramen over de status van het ontwerp in een (vermeend) postkritisch, postideologisch, postpolitiek, posthistorisch, poststedelijk en postkapitalistisch tijdperk.

Het heetste standje van het symposium zat in de staart. Tijdens het plenaire debat op vrijdagnamiddag provoceerde Willem Jan Neutelings het projectieve karakter van de aanwezige debaters: wat moet hij doen als na de volgende Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen blijkt dat een fascistisch burgemeester het door hem ontworpen Museum aan de Stroom komt inwijden? Neutelings ging zelfs nog een stap verder: wat als hij gevraagd wordt om een nieuw hoofdkantoor te bouwen voor deze fascistische partij, het Vlaams Belang? Terwijl alle verzamelde panelleden (zo’n twintigtal) ongemakkelijk aan hun glas wijn friemelden, bulderde een uitgelaten Robert Somol: “binnenhalen, die opdracht”. Om vervolgens te keer te gaan tegen Michael Hays: “Het kan me niet schelen wat jij denkt, jij doet jou ding, ik het mijne, en we maken alle twee plezier.” De complexloze houding van Somol is sprekend voor de gehele conferentie. Niets of niemand kon projectieve ontwerpers/theoretici als Robert Somol, Sarah Whiting en Michael Speaks - en in hun kielzog Wouter van Stiphout, Kamiel Klaasse en vele andere - weerhouden van wat ze zichzelf als hun heilige opdracht toegedicht hebben: affirmeren én produceren.

Binnen de projectieve wereld is men het over één ding eens, samen met de splitsing ‘theorie vs. praktijk’ moet ‘kritiek’ uit het woordenboek van de ontwerper geschrapt worden. Terwijl Somol - hij had het over lifestyle-architecture waarin the figure of cool geldt (behalve het ‘beschilderen van een vaas gaf hij geen voorbeelden) en Whiting - zij sprak over gebouwen als compound totalities en verwees naar haar eigen oeuvre - vooral zichzelf goed vonden, was het Speaks die zich ontpopte tot de profeet van de projectieve praktijk. Hij schetste een historische ontwikkeling van filosofie (binnen het modernisme) via theorie (postmodernisme) naar intelligence (in het huidige supermodernisme). De wereld van het ontwerp moet dit tijdsgewricht zo vlug mogelijk onder ogen zien en overgaan tot een speculatief, projectief denken. Speaks sprak hierbij over actionable facts en plausible truths (“misschien niet de Waarheid, maar wel nuttig”), strategieën als scenario-writing en proto-typing en verwees naar Nederlandse voorbeelden als Maxwans ‘Logica’ en MVRDVs recente ‘KM3 - Excursions on capacity’.

Het mag duidelijk zijn, binnen het projectieve ontwerpmilieu is er geen plaats voor theorie als een zelfkritische reflectie op de eigen ontwerppraktijk. In de vorm van design intelligence verschrompelt theorie tot een soort gegevensbeheer waarin allerhande informatie verzameld wordt dat direct relevant is voor de praktijk. Opvallend was dat gerenommeerde architectuurtheoretici als Michael Hays en Arie Graafland nauwelijks een weerwoord hadden op deze triomfantelijke aankondiging van de ‘dood van de criticus’ en zich verloren in eindeloze nuances. Theoretici die het projectieve discours op een meer fundamenteel niveau ter discussie stelden, werden dan weer terug gefloten als ‘buiten de tijd’.

Bij deze laatste hoorde Roemer van Toorn en zijn pleidooi voor meer politiek gerichte ‘projecties’. Hij zag met name in het werk van Whiting een gevaar van een consensus-architectuur waarin conflicten uitgevlakt worden in plaats van deze op strategische wijze uit te spelen. Het zoeken naar dissensus zag Van Toorn gebeuren in OMA’s Casa da Musica. Door een wand te bekleden met Delfts blauw wordt dit gebouw “een ding dat aanzet tot denken.” Terwijl deze opvatting door Somol gezien werd als ‘iets wat we toch allemaal doen’, wuifde Speaks het weg als oude koek die hij tien jaar geleden reeds opgevangen had. Kortom, volgens de Amerikaanse delegatie was Van Toorn een typisch adept van het ‘Oude Europa’ en had hij niet ingezien dat we inmiddels in een postpolitiek tijdperk gearriveerd zijn.

Reinhold Martin kreeg een zelfde behandeling toen hij het vermeende postideologische karakter van de projectieve ontwerppraktijk ter discussie durfde te stellen. Hij haalde ongemeen scherp uit naar Kamiel Klaasse die in de voorstelling van het werk van NL-Architects een overzicht gaf van wat een ontwerper zoal kan doen vandaag de dag. Dit bleek een onuitputtend panorama op te leveren: een ontwerper kan de toekomst voorspellen, alternatieven aanbieden, de holte bewonen, opruimen, het publieke herbevestigen, flippen, de gebruiksaanwijzing herschrijven, de grenzen exploreren, de regels ombuigen, en nog veel meer. “Het idee”, zo reageerde Martin hierop, “dat de komst van het kapitalisme een onmetelijk veld van mogelijkheden opent waarin de ontwerper vrijelijk kan experimenteren, is ideologie bij uitstek.” Het bleek dat vooral Speaks zich aangesproken voelde door deze kritiek, toen hij het hartelijk weglachte: “De markt is iets wat gebeurt, en als iets gebeurt dan is het realiteit, geen ideologie”.

Het was uiteindelijk alleen Christine Boyer die erin slaagde om een wig te drijven in het zelfvoldane karakter van het projectieve ontwerpdiscours. Dit deed ze door een – naar projectieve maatstaven – volledig politieke incorrecte houding aan te nemen en te doen wat niemand nog langer voor mogelijk achtte: het natrekken van de vooronderstellingen van het projectieve discours. Boyer gaf een gedetailleerde uiteenzetting over de manier waarop de stad in de ‘operationele plannen’ van de Amerikaanse oorlogsmachine een centraal gegeven is binnen een ingewikkeld spel van manipulatie, controle en dominantie. Cynisch was het om te zien hoe het trio Somol, Whiting en Speaks de toespraak van Boyer aangrepen als bevestiging van de door henzelf voorspelde ontwikkeling van theorie naar ‘design intelligence’. Wat ze hierbij gemakshalve vergaten, was dat Boyer deze ‘militarisering van het stedelijke denken’ juist situeerde tegen de achtergrond van wat Boyer – met Paul Virilio – aanduidde als een ‘bewustzijnsramp’ binnen de ontwerpwereld: “Men viert ‘wat is’ en niet ‘wat zou kunnen zijn’.” Of het nu gaat om generische processen of krimpende steden, het wordt allemaal beschouwd als een natuurlijke ontwikkeling. Boyer zag dit als een bewijs dat men zelfs ten aanzien van het ‘wat is’ blind blijft voor de processen die de stad laten zijn wat ze is. Het poëtische beeld van een plankton-stad waarmee Koolhaas de situatie van New Orleans onder woorden bracht, kan niet verbergen dat ze het macabere resultaat is van verwerpelijke maatschappelijke processen zoals raciale en klasse segregatie, de vergaande terugtrekking van de publieke sector binnen de ruimtelijke ordening en een desastreuze ecologische geopolitiek. Kortom, Boyer leverde het bewijs dat er vandaag meer dan ooit nood is aan goede ouwe ontwerpkritiek – in het bijzonder binnen een ontwerpmilieu dat denkt als van nature kritisch te zijn.

References

De conferentie Projective Landscape vond plaats op 16 en 17 maart op de TU Delft.