News | Show all
05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

18/03/2017

Sprak er iemand over healing environment ?

Lees hier over de bijdrage van Charles Jencks en de postmoderne architectuur aan de ontmanteling van de kliniek.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. Version Française

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

San Gimignano aan de Zenne

project: OPPOSITIONAL ARCHITECTURE

date: 12/07/2012

author: BAVO

source: ArchiNed

status: article

 

Op de ring rond Brussel trekt de Elishout Hotel en Catering School, ofwel de Keukentoren, naar ontwerp van Xaveer De GeyterArchitects i.s.m. Laurent Ney alle aandacht. De Vlaamse architectuurkritiek is als vanouds met verstomming geslagen door de zogenaamde onvatbaarheid van het architecturale object. Hoe, vraagt men zich af, kan een gebouw dat zo op het eerste gezicht niet bijzonder spectaculair, niet bijzonder sculpturaal en niet symboliserend is, toch alle energie naar zich toe trekken?*

De reden voor de actie en opwinding die de Keukentoren veroorzaakt, hoeft niet verder gezocht te worden dan de opdracht. De opdrachtgever wenste“een school van de toekomst met architectuurkwaliteit op internationaal niveau waarbij zichtlocatie en imago de eerste indruk geven, aansluitend bij de omgeving, enerzijds de bestaande gebouwen en anderzijds de relatie met de omgeving van de ring.”

De aanleiding van deze vraag is de opsplitsing van de provincie Brabant in 1995 waarbij de toenmalige provinciale hotelschool overgeheveld werd naar het bestuursniveau van de taalgemeenschappen. Als gevolg daarvan werd de school gesplitst in een Franstalige hotelschool CERIA (Centre d'Enseignement et de Recherches des Industries Alimentaires et Chimiques) en Nederlandstalige hotelschool COOVI (Centrum voor Onderricht en Opzoekingen der Voedings- en chemische Industrie).

Na de splitsing bleven beide zusterscholen echter gevestigd op dezelfde campus in de gemeente Anderlecht. De eenheid van het bestaande complex – naar een klassiek modernistisch ontwerp van Antoine Courtens en Michel Polak uit 1948 – liet niet toe dat CERIA en COOVI een eigen identiteit ontwikkelden. De verwarring werd uitvergroot door het gelijknamig metrostation ‘CERIA/COOVI’ – een typisch Brusselse taalconstructie. Hieruit ontstond voor de opdrachtgever, de Vlaamse Gemeenschapscommissie in Brussel (VGC), de dringende behoefte om de aanwezigheid van COOVI op de campus extra in de verf te zetten.

Een ontwerpwedstrijd werd uitgeschreven en het torenontwerp van Xaveer De Geyter Architecten (XDGA) bleek het meest geschikt om aan deze vraag te voldoen en wel om twee redenen.

In de eerste plaats biedt de ranke toren een consequente architecturale vertaling van de vraag naar een indrukwekkend imago en dito zichtlocatie. De verticale stapeling van leskeukens in een torengebouw van 14 verdiepingen is aanleiding voor het centrale glazen volume. De kolomvrije vloeren van 12x12 meter zijn opgehangen aan gedramatiseerde kokers waarin technische installaties, sanitair en circulatiestromen verdwijnen. Door de vensterkaders aan de buitenkant van het gebouw aan te brengen werd het mogelijk om de glasvlakken in de keukens naadloos op elkaar aan te sluiten en het gebouw op een natuurlijke verticale manier te ritmeren. Het ontbreken van portaal en gangenstelsel versterkt de bovenaardse sfeer van het gebouw; de lift is het portaal en stopt direct in de leskeukens op de verschillende niveaus.

In de tweede plaats creëert de positie van de ranke toren een ruimtelijk spanningsveld met de bestaande, modernistische gebouwen en de autostrade. De nieuwe keukentoren staat in de as van de toren die de entree van de campus aan de Lijstersstraat markeert en die niet toevallig door de Franstalige horecaschool wordt bezet. Door de nieuwe keukentoren op het open grasveld in de berm van de autoweg te positioneren, ontstaat een nieuwe zichtas die de campus van binnenuit herstructureert. Zo wordt het oude torengebouw nu genegeerd door de nieuwe representatie van de school die contact legt met de voorbijgangers op de autostrade. In hetzelfde licht past het gebruik van de merknaam van de campus ‘Elishout’ en niet het onmogelijke acroniem COOVI – waarvan weinigen afkomst en taalaanhorigheid kennen.

De architecturale en ruimtelijke vormgeving van XDGA ritmeert en organiseert de levenskracht van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. In een omgeving waarin de Franstalige en Nederlandstalige school onherkenbaar in elkaar overgaan, maakt een excentrische positie en 20 meter extra hoogte een wereld van verschil. De zelfverklaarde voorkeur van XDGA om torens te bouwen, past goed in de ambitie van de opdrachtgever en draagt nu trots de identiteit van de Elishout Hotel en Catering School - getuige hiervan het nieuwe logo geïnspireerd op de Keukentoren.

Om budgettaire redenen werden de ontwerpen van XDGA voor andere programmaonderdelen op de campus (onder andere een entreepaviljoen, toegangsplein, sporthal en studentenhuisvesting) geschrapt. Zo werd ook het publiek toegankelijke restaurant niet ondergebracht in de eeuwenoude Elishout-boerderij zoals eerst de bedoeling was. Met een knipoog naar het restaurant op de bovenste verdieping van de Franstalige toren, werd het COOVI-restaurant gesitueerd op de bovenste verdieping van de nieuwe toren. De concentratie van middelen en energie in de Keukentoren past goed in de ambitie om de blik van de toeschouwer niet af te leiden van de nieuwe identiteit van de Nederlandstalige hotelschool.

Een bijkomend voordeel van het spraakmakende ontwerp bleek de opwaardering van het geplaagde beroepsonderwijs. De bevoegde minister Jean-Luc Vanraes stelde bij de opening dat de spraakmakende architectuur de jonge scholieren weer goesting geeft om te studeren. De nobele doelstelling om schotten af te breken tussen scholieren van algemeen en beroepsonderwijs lijkt pas mogelijk na het optrekken van nieuwe schotten tussen scholieren van verschillende taalgemeenschappen. De fundamentele vraag is of de energetische aantrekkingskracht van de Keukentoren sterk genoeg is om de blik van de toeschouwer van deze communautaire twistappel af te leiden?

* Christophe Van Gerrewey, Een diepgaande sociale gebeurtenis (A+ 234) en Koen Van Synghel, Een toren van Keukens, De Standaard 11/6/2011

Artikel gepubliceerd op ArchiNed, 12/7/2012