News | Show all
11/05/2018

Verschijning van de architect-bemiddelaar

Een verkenning van een architecturale productie gericht op bemiddeling

05/03/2018

Architectuur in naam van de vader

Column #3 over de oorsprongsmythen van de architectuur

22/12/2017

Uplace of Shopping K? Nee, bedankt

Artikel over de architectuur van een vals dilemma rond winkelcentra

18/12/2017

Dood van een dienstverlener

Column over het bouwen als olifant in de kamer van de architectuurcultuur.

06/12/2017

Het belachelijk sublieme in de Vlaamse architectuur

Artikel over humor als het teken van kritische afstand in de architectuur

17/10/2017

Verslaafd aan architectuur

Een artikel over de betekenis van de Biertempel discussie voor de architectuurcultuur in België

05/10/2017

Wafels, bier en architectuur

Een artikel naar aanleiding van de herbestemming van de Beurs in Brussel tot biertempel naar ontwerp van Robbrecht & Daem Architecten.

18/09/2017

Creatio ex nihilo

Column #1 over de oorsprongsmythen van de architectuur

03/08/2017

Zorg dragen voor architectuur

Artikel over gebruik en postproductie in de architectuur naar aanleiding van het Jozef Plein in PC Cartias (Melle).

20/06/2017

Do Good architectuur

Artikel over de rol van ontwerp in zorgarchitectuur.

22/02/2017

Pic Nic Architectuur

Een retroactief manifest voor Pic Nic the Streets als bijdrage aan de architectuurcultuur in België. > Version Française > English Version

13/02/2017

Wraak op de commons

Een artikel over het nakende einde voor Agrocité en de toekomst voor architectuur onder zelfbeheer.

03/02/2017

Architectuur van de schaamteplek

Wie grip wil krijgen op de problemen van in psychiatrische ziekenhuizen, begint bij het ontwerp van de isolatiekamer.

22/12/2016

Van Utopia naar Wuustwezel

Er zijn weinig termen die zo’n beladen betekenis hebben in de architectuurgeschiedenis als utopie. Version Français

21/12/2016

Relational Architecture

Read about the production proces of the Kanunnik Petrus Jozef Triest Square in the Psychiatric Centre Caritas, Melle. Article in DutchEnglish / French

12/12/2016

Hoeveel samenwerking kan architectuur verdragen?

Artikel over de tentoonstelling 'Ensembles. Architectuur en Ambachtschap' in deSingel en Vlaams Architectuurinstituut.

15/10/2016

Bouwstenen voor het psychiatrisch centrum van de toekomst

Lees meer over de visieontwikkeling rond het psychiatrisch centrum van de toekomst gepubliceerd in Psyche.

03/10/2016

Eco-politiek in Brussel: Bas Smets en de Brussels Urban Landscape Biennial

Artikel over het nut en nadeel van landschapsarchitectuur als instrument voor regionale ontwikkeling in Brussel.

28/09/2016

Architectuur vol van verlangen

Artikel naar aanleiding van de opening van het Kanunnik Petrus Jozef Triest Plein in Melle.

26/09/2016

(Re)Politicize!

Proud to present the A+261 issue on architecture and politics - Dutch and French edition.

21/09/2016

Architectuur met schaduw

De 20ste eeuw baarde vele duivelspacten tussen architectuur en politiek. Opvallend genoeg wordt de architectuur van het Italiaanse fascisme tot op vandaag geprezen omwille van haar abstracte vormentaal. Dergelijke rehabilitatie is de architectuur van het Derde Rijk nooit te beurt gevallen. België heeft zo zijn eigen kleine trauma in de relatie met de politiek.

24/06/2016

Ingebedde architecten

Lees meer over de architectuur van oorlog en vrede

07/06/2016

Vakmannen aan het front

Een recensie over de bijdrage van Bravoure in de Architectuurbiennale van Venetie.

04/06/2016

Toiletemmers in Werelderfgoed

Er is iets curieus met de inrichting van de gevangenis van Merksplas, waar enkele weken geleden een opstand uitbrak. De geschiedenis van de site reflecteert een utopisch beeld van de gevangenis van de toekomst, de manier waarop omgegaan wordt met die geschiedenis symboliseert dan weer de gemiste kansen.

04/12/2015

FPC Gent: geen markt, geen gevangenis

De opening van het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Gent zorgt na één jaar werking voor een grote opluchting - zelfs bij voormalige critici. De juiste vraag is niet of aanvankelijke bezorgheid terecht was, maar wel of de opluchting niet een beetje voorbarig is? 


28/10/2015

Het penitentiair verdriet van België

In de bouw van het gevangenisdorp Haren vormen de lokale en regionale overheid samen front met de actiegroepen tegen de federale overheid - of toch niet? Hoe kunnen we de knoop tussen activisme en politiek ontwarren?

23/10/2015

Een psychiatrisch centrum bouwen we samen

Ook architectuur heeft zijn plaats op de Vlaamse Hersteldagen. Doe mee op 18 november in de Vooruit.

01/09/2015

Eindelijk een kennisplatform voor humane gevangenisarchitectuur

De website www.prisongear.be presenteert het onderzoek naar een humane gevangenisarchitectuur.

07/04/2015

Ontmanteling van de psychiatrische kliniek

Lees de gevalstudies over zorgarchitectuur in Vlaanderen gepubliceerd in Psyche

22/10/2014

Een sterke leefomgeving begint met ruimteregie

Wat deelt een onafgewerkte verkeersinfrastructuur in Godsheide, een vervallen vierkantshoeve in Grote Spouwen, een gesloten mijnkatedraal in de Eisdense Tuiwijk en een geplande gevangenis op Domein Riegersvliet?


21/08/2014

Wie is er bang van het Bouwmeestercollege?

Iedereen lijkt het roerend eens dat de Vlaamse architectuur zonder de Bouwmeester overgeleverd is aan de wetten van de markt en de willekeur van het politieke bedrijf. Lees de opinie 'De Bouwmeester en de onheilsprofeten'.

20/12/2013

A humane prison is coming to your neighbourhood

As part of the Conflict & Design Triennial the knowledge platform Prison Gear presents design studies that pave the way for a humane prison in Leopoldsburg, Belgium.

16/12/2013

Een humane gevangenis komt naar je toe

Als onderdeel van de Conflict & Design Triënnale presenteert Prison Gear twee visieontwerpen voor de toekomstige gevangenis op het militaire domein Reigersvliet in Leopoldsburg.

09/10/2013

Limburg City / Stad Limburg

Read the memorandum of the Limburg Europa Workshop / Lees de projectnota van Atelier Limburg Europa

15/09/2013

The dismantling of the psychiatric clinic

Read the case studies on care architecture in Flanders

21/08/2013

Wat is ontwerpend onderzoek?

Drie vragen over ontwerpend onderzoek, drie antwoorden vanuit de Noorderkempen.

10/04/2013

Heeft een gemeenplaats ook een gemene waarde ?

Commentaarstuk bij het Architectuurboek n° 10: Radicale Gemeenplaatsen - Europese architectuur uit Vlaanderen

03/02/2013

Is onzichtbare psychiatrische zorg mogelijk?

Review van de opstart Pilootprojecten Zorg door de Vlaams Bouwmeester

06/11/2012

Limburg heeft ambitie / Limburg has ambition

Presentatie van de Startnota Provinciaal Bouwmeester Limburg / Presentation Initial Memo Limburg Government Architect

12/10/2012

Hoeveel vernieuwing kan de gevangenis verdragen ?

Lees hoe de modernisatie van de gevangenisarchitectuur in handen van Stéphane Beel begon en eindige bij het Ducpétiaux-model.

12/07/2012

San Gimignano aan de Zenne

Lees de column naar aanleiding van de Keukentoren van XDGA

11/04/2012

Sociaal-realisme of zelfcensuur

Met Jonas Staal schreef BAVO een pleidooi voor een nieuw sociaal-realisme in de kunst. Sociaal-realisme is broodnodig in het tijdperk van de hysterische reproductie.

21/02/2012

Nu ook een schreeuw om architectuur!

Niet occupy-en, maar de gevestigde orde verleiden om in crisistijden te investeren in leuke projecten. Lees hier meer over de Studio for Unsollicited Architecture.

20/01/2012

Gesloten architectuur is ook humaan

Lees meer over Fleur Agema's gevangenismodel

21/11/2011

Waarom kunstenaars niet fascistisch genoeg zijn

Lees het artikel in het decembernummer van Rekto:Verso.

12/09/2011

De Culturele Elite

Lees de bijdrage.

29/08/2011

Artist Participation in South Africa

The international PR campaign to showcase Rotterdam's robust policy on artist participation is now also tapping into the emerging African art markets.

17/06/2011

Denkverbod op liberale kunst

Column over de stellingenoorlog naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen in de cultuursector.

07/06/2011

Maak liberaal kunstbeleid liberaal

Lees BAVO's advies aan staatssecretaris Zijlstra met betrekking tot de noodgedwongen keuzen die de cultuursector in Nederland te wachten staat.

18/03/2011

International promotion campaign of the Office for Artist Participation kicks off

The City of Edinburgh will be the first to host an international promotion event of Rotterdam's innovative cultural policies for enforcing the participation of artists in heightening a city's competitiveness and securing social peace on the local level.

28/02/2011

Culture and Contestation

The essay 'Neo-Liberalism with Dutch Characteristics: The Big Fix-Up of the Netherlands and the Practice of Embedded Cultural Activism' is published in the book volume 'Culture and Contestation in the New Century'.

19/01/2011

Art and Activism

BAVO's essay 'Artists... one more effort to be really political!' is published in the volume 'Art and Activism in the age of Globalisation'.

20/10/2010

Boek verschenen: Too Active To Act

Het boek biedt een kritische analyse van de maatschappelijke betrokkenheid van culturele actoren in Nederland in de afgelopen tien jaar.

CULTURAL ACTIVISM TODAY

Verschijning van de architect-bemiddelaar

project: CULTURAL ACTIVISM TODAY

date: 11/05/2018

author: BAVO

source: De Architect

status: article

Bestaat een architectuurcultuur zonder vaderfiguren? Probeer het maar eens in te beelden. Er is geen schitterend object meer dat alle aandacht naar zich toe trekt. Er is niet langer de fantasie van de architect als eerste beweger. Er is geen oeuvre dat betekenis verleent aan het ene object. Er is niet langer de biografie die al even interessant is als het object zelf. En wat komt er dan in de plaats? Dit is een verkenning van een architecturale productie gericht op bemiddeling.

 

Het meest uitgewerkte antwoord komt wellicht van het Atelier d’Architecture Autogerée (AAA). Het project Agrocité is een experimentele, educatieve en coöperatieve volkstuin met buurtcentrum opgezet in de Parijse voorstad Colombes. Het was een project gericht op zelforganisatie, uitwisseling en veerkracht. Architectuur is niet langer het sublieme object waar het hele bouwproces naar streeft, maar eerder een middel om noden en verlangens af te stemmen. Het wil niet zeggen dat architectuur onbelangrijk is. Integendeel, het is vooral een ontwerppraktijk die zich richt op het vorm geven van het leven – het hogere doel waar Geert Bekaert van droomde – en zich niet laat afleiden door vormexperimenten.

 

De ontwerppraktijk van AAA kan niet losgekoppeld worden van Doina Petrescu’s pleidooi voor een ‘feminiene ethiek’ in de architectuur waarin de rol van een ‘architect-curator’ ligt in de creatie van een ‘collectief subject’. Ze sprak over het koppel ‘architect-user’ en ‘user-architect’ om het gelijke speelveld te benadrukken en zeker ook het deel worden van een proces. De juridische strijd rond de sluiting van Agrocité in Colombes en daaropvolgende verhuis naar Gennevilleirs toont hoe de architect verantwoordelijkheid neemt voor het voortbestaan van het project. Dat is wel wat anders dan het gebruikelijke, lineaire bouwproces waarin het grote moment suprême van de oplevering paradoxaal genoeg neerkomt op de verdwijning van de architect.

 

Laboratorium van antagonisme

Dichter bij huis hebben we ParckFarm, een project van Alive Architecture, Taktyk, 1010A+U, Collective Disaster, Tessa, Abdul, Mario en nog zo veel anderen. Het project inspireerde zich rechtstreeks op de praktijk van AAA. De context van ParckDesign 2014, een landschapsbiënnale in Brussel, was het perfecte alibi om een klein lapje grond los te snijden van het ontwikkelingsplan voor Thurn & Taxis (met o.a. een kantoorgebouw ontwerpen door NeutelingsRiedijk en parkontwerp van Michel Desvigne en Bas Smets). Architecten, kunstenaars en omwonenden zetten tal tal van interventies op: een farmhouse, landschapstafel, kippenren, broodoven en meer. Parkwachters werden aangesteld door de Brusselse overheid. De dakloze Mario woonde al in de spoorwegbedding en nam de taak op zich van huisbewaarder.

 

ParckFarm is een publieke ruimte die tot stand kwam doorheen de goede wil van overheidsorganen, buurtbewoners en architecten om af te stappen van de platgetreden paden. Het maakt tegelijk dat ParckFarm voortdurend onder druk staat. Het vormt in de woorden van Bert Gellynck – architect betrokken in het farmhouse – een ‘laboratorium van antagonisme’ waar allerhande kleine sociale conflicten evenzoveel mogelijkheden boden om wederzijdse posities te onderhandelen. Het maakt tegelijk dat alle partijen betrokken blijven in een gemeenschappelijk subject. Het tijdelijke parkje leef ondertussen verder, vier jaar na de beoogde sluitingsdatum.

 

Culturele operator

Interessant wordt het als we zien hoe de figuur van een architect-bemiddelaar doorwerkt binnen institutionele kaders. Architecture Workroom Brussels (AWB) bracht met ‘The Ambition of the Territory: Vlaanderen als ontwerp’ een reeks overheidsactoren samen in eerst de Biënnale van Venetië en later in het Vlaams Architectuurinstituut. Roeland Dudal (AWB) omschreef het project als een totale mislukking op vlak van tentoonstelling, maar een groot succes op vlak van spin-off. Het spreekt voor zich dat het samenbrengen van betrokken en belanghebbende actoren een onderneming is die nauwelijks kan mislukken, omdat het initieel engagement reeds aanwezig is.

 

AWB definieert haar rol als dat van de ‘culturele operator’. Het biedt een platform aan datgene wat gebruikelijk in de schaduw van architectuur blijft: de operationele logistiek van agendasetting, projectdefinitie, onderhandeling, etcetera. De quasi publieke onderhandeling maakt dat belanghebbende partijen mee op de kar kunnen springen. Het is een voorspel van de architectuur waarin de juiste atmosfeer geschapen wordt die nodig is om te komen tot innovatieve ontwerp- en bouwopdrachten. Hierin geniet AWB meer bewegingsvrijheid dan een bouwmeester die sterk institutioneel ingebed ligt – al blijft AWB evengoed gericht op overheidsopdrachten. De culturele ruimte schept heel wat vrijheid voor een architectuurpraktijk die bevrijd is van het bouwen en speels alles in haar kraam past.

 

Uitgesteld product

De architect-bemiddelaar brengt een eigenaardige esthetiek met zich mee. Basisprobleem is de moeilijkheid om bemiddeling in een gepast beeld te vatten. Kijk naar ‘The Ambition of the Territory’. De representatie gebeurt met fotografische beelden van mensen die vlijtig van gedachten wisselen en geleende praktijkvoorbeelden die elders succes bewezen hebben. Er zijn artistieke inspiratiebeelden met kritische observaties en cartografische beelden die inzicht bieden in één of ander abstract ruimtelijk proces. Opvallend zijn de titels en slogans bestaande uit meesterbetekenaars die weinig ter discussie staan – het zijn containerbegrippen die een prima bindingsmiddel vormen. Tenslotte krijgt ook de ambitienota, het lichaam van de tekstverzameling, een mobiliserend karakter.

 

Een andere problematiek van de bemiddelingspraktijk ligt in het auteurschap. De eerder besproken tentoonstelling ‘The Ambition of the Territory’ werd gepubliceerd onder de naam AWJGGRAUaDVVTAT – een acroniem opgebouwd uit de betrokken bemiddelaars, designers, stedebouwkundigen, architecten en kunstenaar: Joost Grootens, GRAU, architecten De Vylder Vinck Taillieu en Ante Timmermans. Achter de schermen was er heel wat getouwtrek. De Vlaams Bouwmeester plaatste als opdrachtgever het logo op de publicatie. Het Vlaams Architectuurinstituut noemde zich dan maar ‘deputy commissioner’. Het onuitspreekbare acroniem verdween al gauw naar de achtergrond en het auteurschap werd de facto geclaimd door diegene die de pen vasthield: AWB. Het toont hoe de publicitaire logica evengoed telt voor de architect-curator, die, misschien nog wel meer dan de architect, dreigt te verdwijnen in de meervoudige actie en collectieve subjectiviteit.

 

Gepubliceerd in De Architect 49 (2)

Beeld: Heleen Verheyden (BAVO)